๑๐๓๖.หน้าไหว้หลังหลอก
หน้า ท่านทำนอบน้อม วันทา
ไหว้ กราบทำกิริยา เรียบร้อย
หลัง ท่านแลบลิ้นตา เหลือกหลอก
หลอก ดั่งลิงป่าน้อย นั่งแป้น พองขน ฯ
๑๐๓๗. เป็นลิงหลอกเจ้า
เป็น คนไม่รู้จัก คุณคน
ลิง ป่าชอบพองขน แยกเขี้ยว
หลอก เจ้าท่านเลี้ยงตน จนเติบ ใหญ่แฮ
เจ้า จิตใจคคเคี้ยว คู่นี้ หน้าชน ฯ
๑๐๓๘. ในน้ำมีปลา
ใน ทุ่งท่าแม่น้ำ ลำธาร
น้ำ เจิ่งนองละหาร หุบห้วย
มี หมู่มัจฉาสนาน น้ำว่าย วนเฮย
ปลา อยู่คู่น้ำด้วย ดั่งนี้ ธรรมดา ฯ
๑๐๓๙. ในนามีข้าว
ใน แผ่นดินถิ่นท้อง ทุ่งนา
นา ลิบลิ่วสายตา สุดกว้าง
มี คนปลูกข้าวปลา เป็นคู่ กันแฮ
ข้าว อยู่คู่นาอ้าง เอ่ยได้ ธรรมดา ฯ
๑๐๔๐ ในเขามีถ้ำ
ใน ภูเขาใหญ่ค้ำ เมฆา
เขา ย่อมมีคูหา หับห้อง
มี หินงอกศิลา เลื่อมพร่าง พรายแฮ
ถ้ำ แห่งเสืออยู่ต้อง เถือนล้ำ ถ้ำเสือ ฯ
๑๐๔๑. นักกวีไม่ตาย
นัก เลงเล่นแต่งร้อย โคลงกลอน
กวี เล่นอรรถอักษร เพราะพริ้ง
ไม่ รู้จักม้วนมรณ์ เมื่อดับ ชีพเฮย
ตาย แต่กายชื่อร้อย ศกแล้ว ยังคง ฯ
๑๐๔๒. พญากงพญาภาณ
พญา มหากษัตริย์คร้ัง ทราวรา วดี
กง กษัตริย์พระนามมี กึกก้อง
พญา ปิตุฆาตฆ่าชี วิตพ่อ
ภาณ ราชปวงชนร้อง เรียกรู้ พระนามฯ
๑๐๔๓. น้ำเป็นของปลา
น้ำ ที่เต็มแม่น้ำ ลำธาร
เป็น ที่อยุู่มานาน เนิ่นล้ำ
ของ พวกมัจฉาชาญ เวียนว่าย วนแฮ
ปลา ย่อมเกิดในน้ำ อยู่น้ำ ธรรมดา ฯ
๑๐๔๔. ฟ้าเป็๋นของนก
ฟ้า ทีครอบโลกกว้าง แสนไกล
เป็น ที่อยุ่อาศัย สัตว์ฟ้า
ของ สัตว์วิหคบินไป มาทั่้ว
นก เที่ยวโบกบินช้า ชั่วฟ้าชั่วดิน ฯ
๑๐๔๕.เขาเป็นของม้ง
เขา สูงยอดเสียดฟ้า อัมพร
เป็น ที่อยู่ที่นอน เนิ่นช้า
ของ ชาวป่าสัญจร ทำไร่
ม้ง อยู่คู่ภูกล้า ก่อนผู้คนไหน ฯ
๑๐๔๖. ฝากเทพรักษา
ฝาก โคลงกานต์กลอนไว้ ไม่สูญ
เทพ สุนทรศารทูล แต่งไว้
รัก กาพย์รักกลอนทูล เทียบหัทยาเฮย
ษา เทพรักษาให้ ชั่วร้อยพันปี ฯ
๑๐๒๘. ตัวตายชื่อยัง
ตัว พระเทวทัตเข้า โลกันต์
ตาย ดับลับชีวัน ชั่วช้า
ชื่อ อยู่ชั่วกัปป์กัลป์ แสนโกฎิ ปีเฮย
ยัง ติดในโลกหล้า ชั่วล้าน โกฎิปี ฯ
๑๐๒๙. ผู้นำวิบัติ
ผู้ เป็นประมุขด้อย ต่ำทราม
นำ ชาติเคยดีงาม ต่ำต้อย
วิ ปริตบุรษสยาม ศีลสัตย์ เสียเฮย
บัติ อุบัติพาชาติม้วย มอดไหม้ เสียเมือง ฯ
๑๐๓๐. ขี้ข้าครองเมือง
ขี้ ครอกเลือดไพร่ด้อย สันดาน
ข้า ทาสบุญบันดาล ไต่เต้า
ครอง กรุงจิตเป็นพาล ขาดสัตว์ ศ๊ลเฮย
เมือง วิปริตผิดเพศเข้า ยุคเศร้า ชาวสยาม ฯ
๑๐๓๑. พ่อค้าครองเมือง
พ่อ ค้าคิดแต่ค้า ซื้อขาย
ค้า สัตว์คนหญิงชาย ชอบค้า
ครอง เมืองเมื่อคนหมาย ขายสิทธิ เสียงแฮ
เมือง มอดเพราะยาบ้า ที่ค้า เอาเงิน ฯ
๑๐๓๒. ไม่เสียชาติเกิด
ไม่ เสียที่เกิดขึ้น เป็นมนุษย์
เสีย พ่อแม่มีบุตร ชั่วร้่าย
ชาติ นี้ไม่เกิดผุด ดีกว่า
เกิด ต่ำชาติชัวคล้าย ต่ำเตี้ย เดียรฉาน ฯ
๑๐๓๓. สมภารไม่ดี
สม มติสงฆ์ไม่พ้น ปุถุชน
ภาร ชั่วช้าเสียคน หนึ่งแล้ว
ไม่ อาจปกครองตน ศีลด่าง พร้อยเฮย
ดี ประดุจดั่งแก้ว แตกไร้ ราคา ฯ
๑๐๓๔. หลวงชีสกปรก
หลวง พี่หลวงพ่อทั้ง เถรเณร
ชี ร้วมโบสถ์บริเวณ วัดล้วน
สก กะโดกเป็นเถร ลามก
ปรก เปรอะเลอะเทอะถ้วน ขาดผู้ เลื่อมใส ฯ
๑๐๓๕.เจ้าชายกรรมล้อ
เจ้า หนุ่มน้อยหนึ่งแกล้ง เกลาทรง
ชาย ศักดิ์สูงใหญ่องค์ อาจกล้า
กรรม ชั่วที่ทำจง ใจหลอก เขาแฮ
ล้อ ล่อเลียนเปลี่ยนหน้า หลอกให้ หลงไหล ฯ
๑๐๑๖. แร้งวัดสระเกศ
แร้ง ที่อยู่ป้าช้า ผีดิบ
วัด นอกกรุงไกลลลิบ แห่งน้ัน
สระ แกนับเป็นสิบร้อย ศพ
เกศ พระจักรีครั้ง รดน้ำพุทธมนต์ ฯ
๑๐๑๗. เปรตวัดสุทัศน์
เปรต ที่อดอยากร้อง โหยหวน
วัด ใหญ๋กลางพระนคร เขตแก้ว
สุ วรรณปฎิมากร องค์ใหญ่ สถิตแฮ
ทัศน์ เทพวรารามแพร้ว เพริศฟ้า มาดิน ฯ
๑๐๑๘.พระปรางค์วัดอรุณ
พระ สถูปโอ่อวดหน้า พระนคร
ปรางค์ พระเจษฎาบดินทร ท่านสร้าง
วัด อวดแขกเมืองจร เข้าอ่าว สยามแฮ
อรุณ ราชอาจอวดอ้าง อร่ามฟ้า เมืองสยาม ฯ
๑๐๑๙. วัดภูเขาทอง
วัด ที่พระน่ั่งเกล้า เนรมิตร
ภู ยกขึ้นประดิษฐ์ ประดับหล้า
เขา พระสุเมรุสถิต กรุงเทพฯ
ทอง สุวรรณสุถูปท้า โลกให้ มาชม ฯ
๑๐๒๐ วัดโพธิกษัตริย์สร้าง
วัด วังตั่งอยู่ข้าง เคียงกัน
โพธิ พระนั่งเกล้าสรรค์ เศกสร้าง
กษัตริย์ รักพระอรหันต์ รักสัจ ธรรมเฮย
สร้าง วัดโพธิโอ่อ้าง อวดฟ้า อ่าดิน ฯ
๑๐๒๑. วัดอัปสรสวรรค์
วัด เจ้าจอมน้อยชื่อ สุหรา นากง
อัป ยศเจ้าพระยา ร่วมสร้าง
สร ลักษณ์เอกธิดา ดวงสวาท
สวรรค์ ประทานเจ้าช้าง ช่วยต้ัง นามกร ฯ
๑๐๒๒. วัดราชโอรส
วัด พระราชบุตรสร้าง แสนงาม
ราช กิจเสร็จสงคราม พม่ากล้า
โอ ฬารตระการนาม พระราช ทานเฮย
รส พระพุทธเลิศหล้า เศกสร้าง สิบสี่ปี ฯ
๑๐๒๓. วัดเทพธิดา
วัด ที่พระลูกเจ้า จอมสยาม
เทพ อัปสรแสนงาม เศกสร้าง
ธิดา พระรามสาม รังสฤษดิ์
ราม ราชอาวาสข้าง เขตรั้ว ราชวัง ฯ
๑๐๒๔. วัดราชนัดดาราม
วัด ธิดาแห่งเจ้า ลักขณา
ราช บุตรพระราชา ธิราชสร้าง
นัดดา ขาดบิดา สิ้นพระ ชนม์แฮ
ราม ราชจึงโปรดสร้าง วัดให้ หลานขวัญ ฯ
๑๐๒๕. พระอารามหลวง
พระ อุทยานเถื่อนถ้ำ ลำธาร
อา เขตพระอภัยทาน นกเนื้ีอ
ราม พระวิปัสสนาญาณ ถือธุ ดงค์แฮ
หลวง ท่านสร้างเอื้อเฟื้อ แก่เจ้า หัวกู ฯ
๑๐๒๖. เสด็จประพาศต้น
เสด็จ ทอดพระเนตรบ้าน เมืองไกล
ประ เวศโดยชลาลัย บกบ้าง
พาศ พบราษฎรไทย ท่านเมต ตาเฮย
ต้น แบบที่บางช้าง เมื่อร้อย ปีมา ฯ
๑๐๒๗.เสด็จทางชลมารค
เสด็จ ไปทรงทอดผ้า กฐินทาน
ทาง พระอารามสถาน ถิ้นน้ำ
ชล เชี่ยวพระราชยาน เรือแห่ แหนนา
มารค สุวรรณหงส์ล้ำ เลิศด้วย เรือทรง ฯ
๑๐๑๑. ฟ้าสูงดินต่ำ
ฟ้า สีครามครอบฟ้า จักรวาล
สูง สุดจักประมาณ วัดได้
ดิน น้ำโลกสัณฐาน สี่ทวีป
ต่ำ รับแผ่นฟ้าไว้ ฟากฟ้า งำดิน ฯ
๑๐๑๒.ปลาตายน้ำตื้น
ปลา หมอปลาช่อนทั้ง ปลาฉลาม
ตาย อยู่ในน้ำตาม เพศฟ้อง
น้ำ ลึกย่อมมีความสุข ปลอดภัย เฮย
ตื้น นักคนมักจ้อง จับเนื้อ เถือกิน ฯ
๑๐๑๓. น้องรักนักร้อง
น้อง เป็นนักเล่นเต้น รำกิน
รัก รักแต่งตัวยั่วดิน ยั่วฟ้า
นัก เลงเล่นโบยบิน รำร่อน
ร้อง ขับเพลงไทยท้า เนตรหน้า ชายชม ฯ
๑๐๑๔. คิดสมบัติบ้า
คิด ร่ำรวยรุ่งฟ้า ราศี
สม มุติเป็นเศรษฐี โกฎิล้าน
บัติ วิบัติฝันดี ยามหลับ ไหลเฮย
บ้า เล่นเป็นชาวบ้าน ขี่ม้า ชมเมือง ฯ
๑๐๑๕. กินเหล้าเมามาย
กิน เหล้ารู้ว่าเหล้า เมามาย
เหล้า ช่วยให้เป็นชาย เก่งกล้า
เมา เหล้าหมดความอาย ทำชั่่ว
มาย ว่ารวยล้นฟ้า เพื่อล้าง ความจน ฯ
๙๙๖. กิ่งทองใบหยก
กิ่ง ก้านทุกกิ่งไม้ เป็นทอง
ทอง อร่ามงามตามอง เบิ่งบ้า
ใบ กลับเปลี่ยนเป็นของ วิเศษ
หยก ที่คนจีนทำ ว่าไม้เมือง สวรรค์ ฯ
๙๙๗. สิ้นไส้สิ้งพุง
สิ้น สุดคำพูดพร้อย ภาษา
ไส้ ขอดหมดตำรา ว่าไว้
สิ้น สูตรยกเอามา ว่าเล่น
พุง ที่เหลือแต่ไส้ แสนไร้ อาหาร ฯ
๙๙๘. สิ้นไร้ไม้ตอก
สิ้น ทรัพย์อับอัดอั้น ปัญญา
ไร้ เรี่ยวแรงเกี่ยวคา แฝกใช้
ไม้ ไผ่จักผ่ามา ฟั้นเชือก
ตอก สักเส้นหนึ่งไร้ ใช่ผู้ใช่คน ฯ
๙๙๙. สอดรู้สอดเห็น
สอด ตาสอดโสตรรู้ แลเห็น
รู้ เล็กรู้น้อยเป็น เป็ดน้ำ
สอด ตัวเล่นน้ำเย็น วนว่าย
เห็น แต่ฟ้าสูงล้ำ กับน้ำ และปลา ฯ
๑๐๐๐. จิ เจ รู นิ
จิ จิตตะเริ้มต้น ชีวิต
เจ เจตสิกต้ังจิต แต่ต้น
รู คือรูปนิมิตร เป็นร่าง กายเฮย
นิ ว่านิพพานพ้น โลกเข้า นิพพาน ฯ
๑๐๐๑. เหาะเหินเดินหน
เหาะ บินด้วยปีกน้ัน นกกา
เหิน เหาะด้วยฤทธา ย้อมได้
เดิน อากาศพบนา รี่ขับ ร้องแฮ
หน แห่งฤาษีใกล้ กลับต้อง ตกดิน ฯ
๑๐๐๒. ทุ สะ นิ มะ
ทุ ทุกข์ไม่อาจตั้ง อยูํ่ทน
สะ สมุทัยเหตุผล ทุกข์แท้
นิ นิโรธหลุดดล นิรทุกข์
มะ มรรคแปดทางแก้ ทุกข์เข้า นิพพาน ฯ
๑๐๐๓. ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมงัสา
ฉันทะ รักใคร่ด้วย น้ำใจ
วิริยะ ภาคเพียรใน สิ่งน้ัน
จิตตะ จิตสอดส่องใส สว่างจิต
วิมังสา สอบสวนคร้ัน เสร็จแล้ว กิจการ ฯ
๑๐๐๔. แต่งตามใจฉัน
แต่ง ตามสะดวกโอ้ อารมณ์
ตาม ศัพท์ที่สังคม จดไว้
ใจ ดั่งลูกโป่งลม อัดแน่น
ฉัน ระบายออกให้ อกอั้น ดันคลาย ฯ
๑๐๐๕. เสียหายหลายแสน
เสีย ดายคำศัพท์ด้าน ภาษา
หาย สาปสูญคำมา ปากล้น
หลาย คำปู่ย่าตา ยายพูด กันแฮ
แสน สุดเสียดายด้น แต่งไว้ ให้ดู ฯ
๑๐๐๖. คำหยาบดาบคม
คำ คนบ้านนอกใช้ ด่ากัน
หยาบ ดุเด็ดเผ็ดมัน ไม่น้อย
ดาบ ทีชักฟาดฟัน คนชั่ว
คม กว่ามีดพับจ้อย เจียดไม้ใขตอง ฯ
๑๐๐๗. คำข่มคนชั่ว
คำ ดุเด็ดเผ็ดร้อน หยาบคาย
ข่ม มนุษย์หน้าไม่อาย หยาบด้าน
คน แต่ก่อนท่านหมาย ใช้เหมาะ เจาะแฮ
ช่ัว หยาบใช้คาบด้าน ต่อสู้ คนทราม ฯ
๑๐๐๘. คำยั่วคนย่อ
คำ พูดที่ยั่วเย้า เย้นหยัน
ยั่ว จิตคนที่คิดดัน ต่อสู้
คน ที่ขาดมิ่งขวัญ ดีฝ่อ
ย่อ ยิ่งยั่วให้รู้ จักสู้ สงคราม ฯ
๑๐๐๙. จะภะกะสะ
จะ ชะอย่าคบค้า ทุรชน
ภะ ชะคบแต่คน เลิศล้ำ
กะ ระประกอบกุศล ทุกเมื่อ
สะ ระนึกว่าตนน้ำ หยดแล้ว สูญหาย ฯ
๑๐๑๐. คำยอให้กะดก
คำ สรรเสริญเกียรติเจ้่า เหนือหัว
ยอ ว่าเก่งเกินตัว ต่อสู้
ให้ เก่งกาจไม่กลัว อริราช
กะดก ยกยอผู้ ใหญ่คุ้ม ครองตน ฯ
๙๘๕. ฤกษ์งามยามดี
ฤกษ์ พระจันทร์เข้าสู่ ราชา ฤกษ์แฮ
งาม พ่อโฉมยงมา เกิดไซร้
ยาม เมื่อพระสุริยา ยามเที่ยง วันแฮ
ดี แต่เริ่มแรกได้ ฤกษ์พร้อมย่อมดี ฯ
๙๘๖. ลดลาวาศอก
ลด โทษโปรดละเว้น ประหาร
รา เพื่อให้อภัยทาน โทษให้
วา ระจะถึงกาล รอผ่อน ผันแฮ
ศอก มัดแก้ออกได้ ผ่อนพ้นทรมาน ฯ
๙๘๗. ปลูกถั่วได้งา
ปลูก พริกไทยย่อมได้ พริกไทย
ถั้ว ปลูกออกดอกไสว เช่นน้้น
ได้ รับดอกผลไป ตามพืชพันธุ์เฮย
ถั่ว เม็ดแดงดำปั้น เปลียนด้ โดยไฉน ฯ
๙๘๘. ปลูกงาได้งา
ปลูก ถั้วผักถั้วตั้ง ฝักไสว
งา ปลูกเม็ดงาใน ไร่กว้าง
ได้ รับผลงาไป ตามพืชพันธุ์เฮย
งา จะกลายถั่้วบ้าง เช่นนี้ มีหรือ ฯ
๙๘๙.บาปบุญคุณโทษ
บาป เป็นคนชั่วร้าย เลวทราม
บุญ เกิดความดีงาม เรียบร้อย
คุณ ย่อมเกิดเป็นความ ดีส่งเสริมเฮย
โทษ บาปหยาบช้าต้อย ต่ำชั้นเดรฉาน ฯ
๙๙๐. สุ จิ ปุ ลิ
สุ สุตตะจักต้อง สดับฟัง
จิ จิตตะถามยัง รับรู้
ปุ ปุจฉาถามยัง คิดไม่ ตกแฮ
ลิ ลิขิตคำผู้ ปราญ์ให้ ใฝ่จำ ฯ
๙๙๑. เม กะ มุ อุ
เม เมตตาแก่ผู้ โฉดเขลา
กะ กรุณาแก่เขา ช่วยไว้
มุ มุทิตาช่วยเอา ใจเผื่อแผ่เฮย
อุ อุเบกขาให้ใช้ จิตเข้าเป็นกลาง ฯ
๙๙๒. สัจจะ ทมะ ขันติ จาคะ
สัจจะ ถือสัตย์ไว้ ในกมล
ทมะ ข่มใจตน ฝึกได้
ขันติ อดจิตทน ทุกอย่าง
จาคะ เสียสละให้ แก่ผู้อื่นเขา ฯ
๙๙๓. วุ่นเป้นจุนกฐิน
วุน วายข่วยเย็บผ้า กาสา
เป็น สุดวันเวลา ทอดผ้า
จุน ค้ำไม่หักคา กฐินเดาะ
กฐิน ทอดให้พระเข้า กว่านี้ผิดวินัย ฯ
๙๙๔. ไว้เนื้อเชื่อใจ
ไว้ งานนางนิ่มเนื้อ นวลอนงค์
เนื้อ ที่วางไว้ตรง อกเจ้า
เชื่อ ใจว่าซื่อตรง คงสัตย์
ใจ รักเนื้อโคกเว้า ว่างไว้คอยเรียม ฯ
๙๙๕. ศาลาโกหก
ศา ลาท่านปลูกไว้ หน้าเมือง นครเอย
ลา ใหญ่มีคนเนื่อง แน่นหน้า
โก หกตลดหูเทือง หัวเราะ ลั่นแฮ
หก ว่าคนขี่้ม้า เกาะห้อย หางไป ฯ
๙๗๖. เอาไม้มาวาง
เอา แต่ความสะดวกได้ แบ่งเบา
ไม้ ท่อนแบกทำเสา ปลูกเหย้า
มา กองทับมอดเนา นิ่งช่อน ขอนเฮย
วาง ล่อให้มอดเข้า กัดไม้ผุพัง ฯ
๙๗๗.ไม้คดดัดไ้ด้
ไม้ อ่อนไม่แก่ไช้ ทำงาน
คด คัดตัดทำคาน หาบได้
ตัด ไม้ไม่ช้านาน ดัดกลับได้แฮ
ได้ แต่ไม้ดีใช้ ชอบได้ดัดเอา ฯ
๙๗๘. คนคดดัดยาก
คน ที่ดื้อกระด้าง เฉโก
คต กว่าไม้ตะโก ดัดได้
ตัด พวกคนพาโล หัวโง่ เง่าแฮ
ยาก กว่าดัดต้นไม้ ข่อยต้นตะโกนา ฯ
๙๗๙. ไม้ป่าเดียวกัน
ไม้ ที่อยู่ภาคพื้น เดียวกัน
ป่า ร่วมป่าเพศพันธุ์ พื่้ชไม้
เดียว ดั่งหนุ่มโสดฉันท์ฺ ชอบเพือน หนุ่มแฮ
กัน และกันชอบใช้ เพื่อแก้กระสัน ฯ
๙๘๐. ยกก้นตนเอง
ยก ตนเอาตูดพ้น อาจม
ก้น นั่งอยู่เหนือลม พัดใต้
ตน ย่อมไม่สูดลม ตดเน่า เหม็นแฮ
เอง ตดข้าไม้ได้ ตดคลุ้ง เหม็นโขลง ฯ
๙๘๑. ร้อยก้นไว้ใช้
ร้อย ใจไว้รับใช้ รับสอย เข็มเฮย
ก้้น แม่ร่ัวอุดรอย ร่ัวไว้
ไว้ ใจอยู่หอคอย ยามค่ำ คืนแฮ
ใช้ เย็บใช้สอยได้ เจาะร้อย รูเข็ม ฯ
๙๘๒. ร้อยสีร้อยอย่าง
ร้อย พันธุ์เช่นดอกไม้ ต่างพันธุ์
สี ย่อมแตกต่างกัน นับร้อย
ร้อย สีเก็บจัดสัน เป็นพู่ พวงแฮ
อย่าง บุปผาพู่ห้อย ผูกร้อย มาลัย ฯ
๙๘๓. รับรองแข็งชอบ
รับ แขกรับเหลื่อ มาเยือน
แรง มากมีในเรือน รับสู้
แข็ง ขันไม่บิดเบือน หน้าบ่น
ชอบ อกชอบใจผู้ เยียมเหย้า มาเยือน ฯ
๙๘๔. ราบเป็นหน้ากลอง
ราบ คาบปราบศึกเสี้ยน ไพรี
เป็น ไพร่พลกรุงศรี สงบหน้า
หน้า ข้าศึกไม่มี มารุก รานเฮย
กลอง เรียบเปรียบดั่งข้า ศึกน้อม ยอมกลัว ฯ
