วันพฤหัสบดีที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2559

โคลงกระทู้ธรรม (๔๕)

๙๗๖. เอาไม้มาวาง
เอา             แต่ความสะดวกได้              แบ่งเบา
ไม้              ท่อนแบกทำเสา                 ปลูกเหย้า
มา              กองทับมอดเนา                 นิ่งช่อน  ขอนเฮย
วาง             ล่อให้มอดเข้า                    กัดไม้ผุพัง ฯ

๙๗๗.ไม้คดดัดไ้ด้
ไม้       อ่อนไม่แก่ไช้                                 ทำงาน
คด      คัดตัดทำคาน                                 หาบได้
ตัด      ไม้ไม่ช้านาน                                  ดัดกลับได้แฮ
ได้       แต่ไม้ดีใช้                                      ชอบได้ดัดเอา ฯ

๙๗๘. คนคดดัดยาก
คน        ที่ดื้อกระด้าง                                  เฉโก
คต        กว่าไม้ตะโก                                   ดัดได้
ตัด        พวกคนพาโล                                 หัวโง่  เง่าแฮ
ยาก      กว่าดัดต้นไม้                                  ข่อยต้นตะโกนา ฯ

๙๗๙. ไม้ป่าเดียวกัน
ไม้        ที่อยู่ภาคพื้น                              เดียวกัน
ป่า       ร่วมป่าเพศพันธุ์                          พื่้ชไม้
เดียว    ดั่งหนุ่มโสดฉันท์ฺ                       ชอบเพือน  หนุ่มแฮ
กัน        และกันชอบใช้                          เพื่อแก้กระสัน ฯ

๙๘๐. ยกก้นตนเอง
ยก          ตนเอาตูดพ้น                           อาจม
ก้น          นั่งอยู่เหนือลม                         พัดใต้
ตน          ย่อมไม่สูดลม                          ตดเน่า   เหม็นแฮ
เอง         ตดข้าไม้ได้                              ตดคลุ้ง  เหม็นโขลง ฯ

๙๘๑. ร้อยก้นไว้ใช้
ร้อย          ใจไว้รับใช้                             รับสอย  เข็มเฮย
ก้้น           แม่ร่ัวอุดรอย                          ร่ัวไว้
ไว้           ใจอยู่หอคอย                          ยามค่ำ คืนแฮ
ใช้           เย็บใช้สอยได้                         เจาะร้อย  รูเข็ม ฯ

๙๘๒. ร้อยสีร้อยอย่าง
ร้อย        พันธุ์เช่นดอกไม้                    ต่างพันธุ์
สี            ย่อมแตกต่างกัน                    นับร้อย
ร้อย        สีเก็บจัดสัน                           เป็นพู่  พวงแฮ
อย่าง      บุปผาพู่ห้อย                         ผูกร้อย  มาลัย ฯ

๙๘๓. รับรองแข็งชอบ
รับ             แขกรับเหลื่อ                      มาเยือน
แรง           มากมีในเรือน                     รับสู้
แข็ง          ขันไม่บิดเบือน                   หน้าบ่น
ชอบ          อกชอบใจผู้                       เยียมเหย้า  มาเยือน  ฯ

๙๘๔. ราบเป็นหน้ากลอง
ราบ           คาบปราบศึกเสี้ยน             ไพรี
เป็น          ไพร่พลกรุงศรี                      สงบหน้า
หน้า          ข้าศึกไม่มี                           มารุก  รานเฮย
กลอง       เรียบเปรียบดั่งข้า                 ศึกน้อม  ยอมกลัว ฯ   


วันพฤหัสบดีที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2559

โคลงกระทู้่ธรรม (๕๔)

๙๖๕. แมงเม่าเข้าไฟ
แมง           ผึ้งมีปีกกล้า                         บินไป
เม่า           หมื่นแสนเห็นไฟ                   สว่างจ้า
เข้า           ชมชื่นตื่นใจ                          เจ้าโฉด  เขลาแฮ
ไฟ            ลวกดั่งบาปกล้า                   ลวกผู้โฉดเขลา ฯ

๙๖๖. ไม่ได้ด้วยเลห์
ไม่             อาจเอาชนะได้                    โดยดี
ได้             ชนะโดยวิธี                          ชอบได้
ด้วย           น้ำจิตคนมี                           ใจบาป
เลห์          เหลี่ยมเอาออกใช้                 เพื่อได้   ชัยมา ฯ

๙๖๗. เฉเอาด้วยกล
เฉ             ไฉเอาชนะด้วย                   มายา
เอา            ชนะคู่ปัจจา                       พ่ายแพ้
ด้วย           เล่ห์เหลื่ยมสันหา              หลอกล่อ
กล             สักแสนกลแก้                    เงื่อนสู้สุดตัว ฯ

๙๖๘. ไม่ได้ด้วยมนต์
ไม่              อาจเอาชนะได้                โดยดี
ได้              อย่างทางหมอผี              ชั่วช้า
ด้วย           เหตุแห่งพิธี                      ไสยศาสตร์
มนต์          ที่ว่าแก่กล้า                       รีบคว้ามาทำ  ฯ

๙๖๙. ดลด้วยคาถา
ดล               ใจให้พ่ายแพ้                  แก่มนต์
ด้วย              อิทธิฤฺทธิ์ยังจน              แ่กกล้า
คา               ถาศักดิ์สิทธิ์ผล              ท่องพร้่ำ  พรูเฮย
ถา               ร่อนดั่งแร้งเฝ้า               จิกเนื้อ  หมาตาย  ฯ

๙๗๐. แม่สื่อแม่ชัก
แม่            คนกลางชักชู้              สู่ชาย
สื่อ            ส่งเพลงยาวสาย         สวาทชู้
แม่            ชี้ชองเพื่อขาย            ของเก่า
ชัก            หุ่นชายหญิงผู้             ร่านชู้สุู่หา  ฯ

๙๗๑. แม่พยักหน้าชน
แม่             สื่อแม่ชักชู้                       สู่ชาย
พยัก          เพยิดเนตรหน้าหมาย      นัดชู้
หน้า           ผิดนักเอากาย                เข้าประกันเฮย
ชน            บุรุษโฉดผุู้                      เล่นชุ้  สู่ฉัน ฯ

๙๗๒. ไม่่มีเงาหัว
ไม่             เห็นศรีษะต้ัง                   บนคอ
มี              แต่ตัวดั่งตอ                     หลักไม้
เงา           แห่งเคราะห์ร้ายรอ           เข้าจู่โจมเฮย
หัว            ขาดคงไม่ได้                    รอดพ้น  ความตาย ฯ

๙๗๓. ไม่รู้จักเสือ
ไม่         สังเกตุเขตคุ้ง                           ลำคลอง
รู้           แต่น้ำเจ่ิ่งนอง                           ตลิ่งล้น
จัก        มีสัตว์ร้ายคนอง                        มาอยู่
เสือ      ย่อมนอนใต้ต้น                         พ่มไม้ใบหนา ฯ

๙๗๔. เอาเรือไปจอด
เอา         แต่ความสะดวกด้วย                เผลอไผล
เรือ         ที่แล่นมาใน                             น่านน้ำ
ไป          พักจอดตลิ่งไกล                     บ้านช่อง
จอด       อยุ่ใกล้เสือขย้ำ                        คาบเจ้าของเรือ ฯ

๙๗๕. ไม่รู่จักมอด
ไม่              สังเกตุภาคพื้น                      ดินดอน
รู้                ว่ามอดมานอน                       กัดไม้
จัก              ได้ห่างไกลขอน                   ไม้ท่อน
มอด            ย่อมนอนอยุ่ใต้                    กัดไม้ขอนกิน ฯ



วันพฤหัสบดีที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2559

โคลงกระทู้ธรรม (๕๒)



๙๔๕.  ปลูกถั้่วได้ถั่ว
ปลูก        ข้าวย่อมเกิดข้าว                   ฉันใด
ุถั่ว           ที่ปลูกไว้ใน                           ไร่กว้าง
ได้          รับถั่วออกไสว                         เป็นฝัก  ถั่วเฮย
ถั่ว          จะเป็นงาบ้าง                           ถั่วบ้า  มีหรือ  ฯ


๙๔๖. ปลูกงาได้งา
ปลูก         ถั่วเกิดถั่วต้ัง                        กอไสว
งา            ที่ปลูกลงใน                        ไร่กว้าง
ได้           รับฝักงาใน                          นาไร่  น้ันแล
งา           จะเป็นถั่วบ้าง                       เช่นนี้  มีหรือ ฯ

๙๔๗. ทำบุญได้บาป
ทำ           ทานแกงไก่ให้                     พระสงฆ์
บุญ          ที่ทำน้ันคง                           จักได้
ได้           ฆ่าไก่ปลดปลง                     ชีวิต  สัตว์เฮย
บาป         น้ันคงส่งให้                          ชีพน้ัน  พลันตาย ฯ

๙๔๘.. โปรดสัตว์ได้บาป
โปรด       คนโฉดปลดเปลื้อง            บาปกรรม
สัตว์        โง่เขลากล่าวคำ                 ด่าให้
ได้           มีดทิ่มแทงตำ                    บาดเจ็บ
บาป        กับเคราะห์มาใช้                 บาปคร้ัง  ปางหลัง ฯ

๙๔๙. ไม่มีน้ำใจ
ไม่          ช่วยผู้ยากไร้                    อนาถา
มี            ทรัพย์ไม่เมตตา               ต่อสู้
น้ำ          จิตขาดกรุณา                   คนยาก
ใจ           ขาดน้ำใจไร้                    เหือดแล้ง  น้ำใจ  ฯ

๙๕๐. มาไทยไปฝรั่ง
มา           ทำงานล่าช้า                 เวลา
ไทย        ไม่รู้รักษา                      ชื่อไว้
ไป           กลับสู่เคหา                  ก่อนเลิก  งานแฮ
ฝรั่ง         ว่าไทยเราไร้                สัตย์ใช้  นาฬิกา  ฯ

๙๕๑. ม้าดีดกระโหลก
ม้า            พยศขึ้นขี่้แล้ว               หกหลัง
ดีด           เตะขาผึงผัง                  พยศไว้
กะ           เกะไม่ยอมฟัง                บังคับ
โหลก      กะลาเตะให้                   หล่นล้ม  ลงมา ฯ

๙๕๒. มิตรจิตมิตรใจ
มิตร       รักมักโอบอ้อม             อารี
จิต         ย่อมมีใจดี                   โอบอ้อม
มิตร       ย่อมเกิดไมตรี              จิตต่อ  กันนา
ใจ          ต่อใจมิตรพร้อม           ช่วยเอื่อ  เกื้อหนุน ฯ

๙๕๓. มีเฟื้องมีสลึง
มี            น้อยใช้แต่น้อย            ตามมี
เฟิ้อง      หนึ่งย่อมยังดี              กว่าไร้
มี            เพิ่มมากทุกที             ไม่ยาก  จนเฮย
สลึง       เพิ่มเป็นบาทได้           เหตุด้วย  เก็บออม  ฯ

๙๕๔. มีหยิบมีฉวย
มี           ทรัพย์ไม่ยากไร้            อนาถา
หยิบ      ทรัพย์จับเงินตรา          จ่ายใช้
มี           เงินท่านลือชา              ว่ามั่ง  มีแฮ
ฉวย      เมื่อคับขันได้                 ดับร้อน  จรมา  ฯ

๙๕๕. มือเป็นฝักถั่ว
มือ         ยกสาธุพร้อม            เพรียงกัน
เป็น        ที่ชอบเอกฉันท์        ทั่้วหน้า
ฝัก         ใฝ่พระธรรมขันธ์       คำสั่ง  สอนนา
ถั่ว          ที่ออกระย้า              ยอดซ้อน  สวยงาม ฯ






วันพฤหัสบดีที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2559

โคลงกระทู้ธรรม (๕๑)

๙๓๑. นอนแผ่สองสลึง
นอน           หงายกายล่อนจ้อน       ตำตา
แผ่             ร่างถ่างแข้งขา              นิ่งอึ้ง
สอง           สายที่ปู่ตา                    ท่านเรียก  ขานเฮย
สลึง           ที่ผูกลึงค์รึ้ง                  ถอกรั้ง  หัวชู  ฯ

๙๓๒. ฝังรกฝังราก
ฝัง       หม้อรกใส่ไว้                    ในดง
รก       ที่ฝังยังคง                        อยู่ได้
ฝัง      พันธุ์พืชเผ่าหงส์               สืบต่อ  เนื่องแฮ
ราก    แห่งโคตรเหง้าให้             ลูกรู้   อยุ่ไหน ฯ

๙๓๓. ฝากเนื้อฝากตัว
ฝาก      ลูกสาวแก่เจ้า                จอมสยาม
เนื้อ       เลือดทีแทนตัว              พ่อไว้
ฝาก      สัตย์อย่าเกลียดกลัว      ทรยศ ท่านนา
ตัว        ลูกประกันให้                  ท่านใช้  ต่างตน  ฯ

๙๓๔. พระภูมิเจ้าที่
พระ       สยามเทวราชเจ้า          จอมสยาม
ภูมิ         ที่คุ้มเขตคามตน           รอบล้อม
เจ้า        ย่อมรักษาตาม              อิทธิฤทธิ์  มากแฮ
ที่           ประชาชนพร้อม            นอบน้อม   บูชา ฯ

๙๓๕. พระเกียรติพระยศ
พระ        สูงศักดิ์สุดฟ้า               สุดดิน
เกียรติ    พระก้องธรณิน             โลกหล้า
พระ        ราชกฤษดายิน             ยอมกราบไหว้แฮ
ยศ          พระสูงสุดฟ้า               ครอบเกล้า  ชาวประชา ฯ

๙๓๖. พระอิฐพระปูน
พระ         ปฎิมาท่านสร้าง          แทนองค์
อิฐ           ย่อมมีฤทธิ์ทรง           แทรกไว้
พระ         อานุภาพจง                ปกเกศ
ปูน          ที่ปิดทองไหว้             รูปเจ้า  เหนือหัว ฯ

๙๓๗. พลอยฟ้าพลอยฝน
พลอย      พึ่งบุญท่านคุ้ม            ครองตน
ฟ้า           ที่ครอบอยู่บน             เกศเกล้า
พลอย      เปียกชุ่มฉ่ำฝน           จากฟาก  ฟ้าแฮ
ฝน           ย่อมตกชุ่มเผ้า            ทั้วฟ้า  เดียวกัน  ฯ

๙๓๘. พาลีหลายหน้า
พา          นรเป็นลูกน้อง           นารายณ์
ลี            พี่สุครึพชาย               พี่น้อง
หลาย     ใจกลับสัตย์ตาย         วายชีพ
หน้า        ไม่ซื่อสัตย์ต้อง          โลกร้อง  นินทา ฯ

๙๓๙. พี่น่้องร่วมฟ้า
พี่           ฉันน้ันญาติข้าง             ปู่ตา
น้อง       นั่นเป็นญาติกา             เกี่ยวข้อง
ร่วม       ญาติร่วมวงศา               มาแต่  ก่อนแฮ
ฟ้า        ครอบทุกคนต้อง           พี่น้อง  ร่วมดิน ฯ

๙๔๐. ฟ้าเคืองสันหลัง
ฟ้า          ผ่าลงฟาดเปรี้ยง           เสียงดัง
เคือง       โกรธคนชั่วชัง              โทษร้าย
สัน          ชาติชั่วระวัง                 ฟ้าผ่า
หลัง        จะขาดลงคล้าย           ว่าฟ้า  มาเตือน  ฯ

๙๔๑. ทำดีได้ดี
ทำ           สิ่งใดย่อมได้               รับผล
ดี             ที่ทำทุกหน                  ย่อมได้
ได้           รับสิ่งที่ตน                   ต้ังจิต   ทำนา
ดี             ย่่อมสนองตอบให้       ไม่ลี้  หนีสูญ ฯ

๙๔๒. ทำชั่วได้ชั่ว
ทำ        สิ่งใดย่อมได้                  รับกรรม
ชั่ว        บาปที่ตนทำ                    ย่อมได้
ได้        รับบาปน้ันนำ                   มาสู้่  ตนแฮ
ชั่ว       บาปย่อมย้อนให้               โทษต้อง  รับกรรม ฯ

๙๔๓. ทำชั่วได้ดี
ทำ         สิ่งใดย่อมได้                  รับผล
ชั่ว         บาปที่ทำตน                   ย่อมได้
ได้         รับแต่ทุกข์ทน                 กลับสัตย์  มีฤา
ดี           จะเกิดผลให้                   รับน้ัน ไม่มี ฯ

๙๔๔. ทำดีได้ชั่ว
ทำ         สิ่งใดย่อมได้                  รับผล
ดี            ทีทำทุกหน                    ทุกคร้ัง
ได้         รับสิ่งที่ตน                      ตั้งจิต  ทำเฮยล
ชั่ว         จะเกิดขึ้นต้ัง                   อยู่ได้  ฉันใด ฯ






       

วันพฤหัสบดีที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2559

โคลงกระทู้ธรรม (๕๓)

๙๕๖. มือไวใจเร็ว
มือ            เบาเข้าหยิบคว้า                  ของเขา
ไว            กว่าลิงชิงเอา                       ทรัพย์ได้
ใจ            บาปหยาบไม่เบา                 เฉาโฉด
เร็ว           แต่ทำชั่วไร้                          สัตย์สิ้น  ศีลธรรม ฯ

๙๕๗.มือสั้นตีนสั้น
มือ           ไม่มีพวกพ้อง                  ช่วยเหลือ
ส้ัน            ไม่มีรถเรือ                     ช่วงใช้
ตีน            ไม่อาจไปเหนือ            ใต้ห่าง  ไกลแฮ
ส้ัน            สติปัญญาไร้                 ไม่รู้   การงาน ฯ

๙๕๘. เมื่่อเจ้าจากไป
เมื่อ          จะจรจากแล้ว            ลืมลา
เจ้า           รีบอ้าขาผวา             ปีกกว้าง
จะ            ไปสู้ไพรพนา            ป่าใหญ่
ไป             ชั่วไปดีบ้าง             ตื่นเต้น  เห็นดี  ฯ

๙๕๙. เหมือนไก่จะบิน
เหมือน         นกมีปีกกล้า           ถาบิน
ไก่               ที่อยู่พื้นดิน            อยากบ้าง
จะ                เป็นนกผกบิน        อากาศ
บิน               ไม่ขึ้นตกข้าง        ขอบร้ัว   อ่อนแรง  ฯ

๙๖๐. มือห่างตีนห่าง
มือ             ไม่หมั่นฝึกใช้              ทำงาน
ห่าง            ไม่ค่อยชำนาญ          เชี่ยวรู้
ตีน              ไม่เหยียบดินดาล      ดูทั่ว
ห่าง            จากการงานผู้            อ่อนรู้  อ่อนเชิง  ฯ  

๙๖๑. เมือ่พี่เนื้อหอม
เมื่อ             มั่งคั่งน่ั่งแป้น            แท่นทอง
พี่                พ่วงมีคนมอง            ชื่นเชื้อ
เนื้อ            หนังดั่งใยยอง           เปล่งปลั่ง
หอม          ประทิ่นกลิ่นเนื่้อ         อกน้ำ  หอมฉุย   ฯ

๙๖๒. เมื่อผอมเนื้อเหม็น
เมื่อ         อดอยากยากไร้             เงินทอง
ผอม        ผ่ายกายหม่นหมอง       ป่วยไข้
เนื้อ        หนังดั่งว่าดอง                กระดูก
เหม็น      ไม่มีคนใกล้                   เกลียดเนื้อ  เหงื่อไคล  ฯ

๙๖๓. แม่หม้ายรายทาน
แม่          ร้างตัวอยู่เอ้                กากาย
หม้าย      เพราะผัวตัวตาย        อย่าร้าง
ราย         ร่างดั่งวางขาย           ใครเลือก  ชมแฮ
ทาน       ที่คนรอบข้าง              เร่ล้อม  ดอมดม  ฯ

๙๖๔. แม่รีแม่แรด
แม่           น้ำใหญ่รับน้ำ            ไม่หนี
รี              สักแสนวารี                รับไว้
แม่           สัตว์ใหญ่เสือสีห์        ไม่หวั่น  กลัวแฮ
แรต         หน่อเดียวสู้ได้           ไม่แพ้  แก่ใคร   ฯ  



วันพฤหัสบดีที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2559

โคลงกระทู้ธรรม (๕๐)


๙๒๑. ผิดฝาผิดตุัว
ผิด         คู่่ไม่ครบเข้า              ชุดกัน
ฝา         ครอบปากหม้อผัน     ผิดหม้อ
ผิด        คู่ปิดปากมัน               ไม่สนิท
ตัว        ใหญ่ฝาเล็กล้อ            หลุดเข้า  ข้างใน ฯ

๙๒๒. ตาสีตีหม้อ
ตา        แก่ช่างแต่งหม้อ         ดินเผา
สี          ช่างชำนาญเขา          เรียกล้อ
ตี          หม้อหมั่นไม่เบา        เข้าย่ำ  ค่ำเฮย
หม้อ     อยู่ข้างหมาฉ้อ          เฉ่งก้น  หมาดำ ฯ

๙๒๓. ผีเข้าผีออก
ผี         ป่ามาสู่เข้า                คนทรง  ผีเฮย
เข้า     ร่างให้คนหลง           โลดเต้น
ผี        หมดฤทธิ์นอนลง       หงายผลึ่ง
ออก   จากร่างมิดเม้น           ไม่รู้  สีสา  ฯ

๙๒๔. ผีซ้ำด้ามพลอย
ผี        โกรธให้โทษไข้         แรงรุม
ซ้ำ      เคราะห์ร้ายมารุม      เกาะด้วย
ด้าม    มีดพ่อหมอกุม          มาขับ  ผีเฮย
พลอย ทิ่มเอาเกือบม้วย      มีดด้าม   หมอผี  ฯ

๙๒๕. ผีป่ามาเยือน
ผี         ที่อยู่ป่าช้า                 ดงดอน
ป่า       ไม่มีศาลจร                จู่เข้า
มา       อยู่เย่าเรือนหลอน     หลอกเล่น
เยือน   เย่าเรือนเยี่ยมเย้า      หลอกเจ้า  ของเรือน ฯ

๙๒๖. ผีเรือนไม่ดี
ผี         เหย้าไม่อยู่คุ้ม           ครองเรือน
เรือน   ย่อมร่วงโรยเหมือน    เย่าร้าง
ไม่      น่าอยู่น่าเยือน            คนหวาด กลัวแฮ
ดี        ไม่ดีโจรล้าง               ฆ่าปล้น  คนตาย  ฯ


๙๒๗. เจว็ดไม่มีศาล
เจว็ด     เจ้าปาท่าถ้ำ            ลำธาร
ไม่        อยู่ประจำศาล          นั่งเฝ้า
มี          หาไม่คนบาล           บนเครื่อง  เซ่นแฮ
ศาล     ไม่มีคนเข้า               กราบไหว้  เซ่นสรวง  ฯ

๙๒๘. ผูกคิ้วนิ่วหน้า
ผูก       ขนคิ้วนิ่วหน้า             โกรธา
คิ้ว        ยุ่งอย่างยักษา           โกรธเกรี้ยว
นิ่ว        เนตรเหตุโทสา          ดุเดือด
หน้า     ดั่งยักษ์แยกเขี้ยว      โกรธเกรี้ยว  เคี้ยวฟัน ฯ

๙๒๙. ผู้ดีเดินตรอก
ผู้          เกิดแต่ชาติเชื้อ           ผู้ดี
ดี          แต่ก่อนกลับมี             เคราะห์ร้าย
เดิน      ตามสู่ธรณี                  อายเนตร
ตรอก    แคบแอบเดินคล้าย    ตากหน้า  อดสู ฯ

๙๓๐. ขี้ครอกเดินถนน
ขึ้        ข้าทาสแต่ตั้ง             ปู่ตา
ครอก  หนึ่งมีบุญญา             ใหญ่เตื้้ยง
เดิน    โอ่อวดยศถา              สูงใหญ่
ถนน    ไม่พอเดินเยื้อง         ยาตรย้าย   ส่ายตา  ฯ    


วันพฤหัสบดีที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2559

โคลงกระทู้ธรรม (๔๙)

๙๑๑. ปิดหูสองข้าง
ปิด        ใจไม่รับรู้              รับฟัง
หู          ไม่ขอบไม่ชัง        ศัพท์ซร้อง
สอง      หูหนวกดุจดัง       หูหนวก
ข้าง      โสตรตะโกนก้อง  ไม่รู้  รำคาญ ฯ

๙๑๒. ปิดปากเสียบ้าง
ปิด      โอษฐ์ไม่กล่าวถ้อย   คำใด
ปาก     ปิดสนิทแน่นไร        ปากไว้
เสีย     ญาติมิตรสนิทใจ       ไปมาก
บ้าง    โกรธบ้างเกลียดได้    ทุกข์ด้วย  ปากเบา ฯ

๙๑๓.แล้วนั่งสุขใจ
แล้ว      ตาหูปากป้อง             ปิดทวาร
นั่ง        สงบสันติปาน             เทพไท้
สุข       ดั่งอยุู่วิมาน                เมืองเทพ
ใจ        พระอรหันต์ได้           สุขด้วย  ปิดทวาร ฯ

๙๑๔. เปิดโปกลางบ่อน
เปิด   พะนันขันต่อสู้               กลางแปลง
โป     ถ่ัวใครใคร่แทง            สี่ด้าน
กลาง  ย่านพวกหัวแตง         ดำหงอก
บ่อน   แตกคนเจ้าบ้าน          ถูกปล้น  หมดตัว ฯ

๙๑๕. งามหน้างามตา
งาม    พระทัยท่านท้าว          สามนต์
หน้า    ไม่เป็นหน้าคน            อีกแล้้ว
งาม      เงาะป่าทรชน            เป็นลูก เขยเฮย
ตา        รจนาลูกแล้ว            บอดแล้ว  ตาใส ฯ

๙๑๖. กินน้ำเผื่อแล้ง
กิน      เพราะฟังข่าวร้าย         เหลือทน
น้ำ      จะแห้งขอดจน             โลกไหม้
เผื่อ    อดแม่กาขน                 กินเผื่อแล้งแฮ
แล้ง   ไม่จริงกาไส้                 โป่งท้อง  แตกตาย ฯ

๙๑๗. ว่านอนสอนง่าย
ว่า       อย่างไรลูกน้อย         คล้อยตาม
นอน    นั่งด้วยคำงาม           กลอ่มเกลี้ยง
สอน    สั่งอย่าหยาบหยาม   ตีด่า
ง่าย    เพราะรู้จักเลี้ยง          ลูกด้วย  น้ำใจ ฯ

๙๑๘. ตีนโรงตีนศาล
ตีน      กะไดพาดขึ้น              เรือนชาน
โรง     แห่่งตระลาการ           นั่งโก้
ตีน     ท่านใหญ่หมอบคลาน  ก้มกราบ
ศาล   ท่านเมตตาโม้              ว่ารู้ จักกัน ฯ

๙๑๙. ต้อนรับขับสู้
ต้อน      หน้าต้อนติดก้น         ตามหลัง
รับ         ท่านผู้มายัง              เขตบ้าน
ขับ        กลอนสวดให้ฟัง       เสียงเสนาะ
สู้          ไมหลบหน้าต้าน       รับใช้  รับรอง ฯ

๙๒๐. แล่เนื้อเถือหนัง
แล่       ฆ่าโคผิดข้อ             ปาณา
เนื้อ      สดเอาเกลือทา        ตากแห้ง
เถือ      ไส้เครื่องในมา         ต้มพล่า
หนัง      ตากไว้หน้าแล้ง      ฟั่นใช้้  เชือกหนัง ฯ