วันอาทิตย์ที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558

โคลงกระทู้ธรรม ( ๓๕ )

๗๐๕. หน้าไหว้หลังหลอก
หน้า        ท่านซื่อสัตย์ป้อ    ยกยก
ไหว้        กราบพังพาบอก   ราบพื้น
หลัง        ท่านแลบลิ้นถลก  ผ้าออก
หลอก     ดั่งลิงวิ่งขึ้น           กิ่งไม้  แหกตา ฯ

๗๐๖. หน้าสิ่วหน้าขวาน
หน้า      ฉานที่ช่างไม้        ถากขวาน
สิ่ว        ที่ฆ้อนตอกฉาน    เจาะไม้
หน้า     ช่างที่ทำงาน        ตึตอก  ไม้แฮ
ขวาน    สิ่วอย่าเข้าใกล้    เจ็บเนื้อ เจ็บตัว  ฯ

๗๐๗. หน้างอเป็นจวัก
หน้า     นางยามโกรธแค้น     แน่นคอ
งอ        ย่ิ่งกว่าตะขอ             เกี่ยวไม้
เป็น      กะจ่ากะบวยงอ         ใช้ตักน้ำแฮ
จวัก      ตักแกงชอบใช้         ไม่ใช้ หน้าคน ฯ

๗๐๘. หน้าชื่นอกตรม
หน้า    ยิ้มริมปากแย้ม        แจ่มใส
ชื่น      ดั่งดอกไม่้ใบ          ชื่นช้อย
อก      ดั่งหมกไหม้ไฟ       ร้อนรุ่ม  สุุมแฮ
ตรม    ดั่งลำไม้อ้อย           ถูกคั้น  น้ำหวาน  ฯ

๗๐๙. กบในสระน้ำ
กบ     เกิดในสระใต้    ใบบัว
ใน      น่านน้ำที่ตัว      รอบรู้
สระ    ที่ว่ายทั่วหัว       ท้ายสระ
น้ำ      ลึกน้ำตื้นผู้        รอบรู้  คือเรา ฯ

๗๑๐. ก้มนักมักล้ม
ก้ม     ต่ำเพ่งแต่พื่น      ธรณี
นัก     พรตพูดว่าดี        หลุดพ้น
มัก     พ้นจากไพรี         กิเลส  มารแฮ
ล้ม     ราบตายใต้ต้น     พุ้มไม้  ใครเห็น ฯ

๗๑๑. ต่ำนักมักจม
ต่ำ     ตนคนนอบน้อม      ถ่อมกาย
นัก     พรตพูดว่าชาย       เลิศล้น
มัก     ถูกท่านข้ามกราาย  เหยียบย่ำ
จม     ต่ำอยู่ไม่พ้น            ปากน้ำ  ลายคน ฯ

๗๑๒. สูงนักมักโค่น
สูง     ใหญ่ยศศักดิ์ล้ำ       เลิศคน
นัก     ปราชญ์ท่านว่าคน  เช่นนั้น
มัก     หักเพราะลมบน      พัดจัด  แรงแฮ
โค่น  ทับแผ่นดินดั้น         ลุกได้ไป่มี ฯ

๗๑๓. กระเฌอก้นรั่ว
กระ      ทายท่านใส่เบี้ย    ใส่อัฐ
เฌอ     เครื่องจักสานขัด   ขอบไว้
ก้น       ทะลุเบี้ยหวัด          ตกหล่น
รั่ว        เพราะชู้ช่วยใช้       ซ้อนไว้  ในเรือน ฯ

๗๑๔. ปลากระดี่ได้น้ำ
ปลา      น้อยลอยเล่นน้ำ        ฝนไหล
กระดี่    ว่ายตามน้ำไป           แซ่ซร้อง
ได้        พบลอบพบไซ          ขวางอยู่
น้ำ        เชี่ยวพาติดข้อง        วิ่งเข้าหม้อแกง ฯ

๗๑๕. กระต่ายสามขา
กระ       ต่ายจับใส่เข้า     กองไฟ
ต่าย      หนึ่งขากินไป      หมดแล้ว
สาม      ขาอยู่หาใคร        กินไม่
ขา        กระต่ายป่าแก้ว    เกิดด้วย  สามขา ฯ

๗๑๖. หมาขึ้แล้้วหนึ
หมา     มักไม่ใคร่รู้           มารยาท
ขี้         เยี่ยวอยู่เรื่ยราด    ทั่วบ้าน
แล้ว     ไม่เก็บไม่กวาด    ดัวพวก  พาลแฮ
หนี       แน่วหมาขี้คร้าน   กลบขี้  ของตน ฯ

๗๑๗.แมวขี้แล้วกลบ
แมว     เป็นสัตว์ค่อนข้าง     ผู้ดี
ขึ้         ที่พื้นปฐพี                นอกบ้าน
แล้ว     กลบมิดไม่มี             เหม็นกลิ่น
กลบ    ชั่วไม่หน้าด้าน         ดั่งผู้   คนพาล ฯ

๗๑๘. การกินการอยุ่ใครไม่สู้พ่อ
การกิน     ให้อิ่ม่ท้อง       ของตน
การอยู่     เป็นสุขบน        หับห้อง
ใครไม่     ไม่อาจมาชน    เอาชนะ  พ่อเฮย
สู้พ่อ        ไม่ได้ต้อง         พ่ายแพ้  พ่อไป ฯ

๗๑๙. การพายการก่อพ่อไม่สูํ้ใคร
การพาย    เรือเที่ยวค้า        ของแพง
การถ่อ       ลูกแพแรง          ถ่อเค้า
พ่อไม่        อยากแข่งแซง   หน้าท่าน  ใดเฮย
สู้ใคร         ไม่ได้น้ำ             อดกลั้น  ไม่มี ฯ

๗๒๐. ไม้สูงกว่าแม่  มักแพ้ลมบน
ไม้สูง    หน่อเสียดฟ้า         นอกกอ
กว่าแม่  ไม้ร่วมตอ              ร่วมต้น
มักแพ้   แก่ลมพอ               พายุ  พัดเฮย
ลมบน   พัดไมพ้น              หักล้าง  กลางลำ ฯ








วันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558

โคลงกระทู้ธรรม (๓๔)

๖๘๖. จับเสือมือเปล่า
จับ    สัตว์ที่ดุร้าย              ในดอน ดงแฮ
เสือ  โคร่งลายพาดกลอน  เก่งกล้า
มือ    ขาดทรัพย์ทุนรอน     จับจ่าย
เปล่า แต่มือคิดค้า              ดั่งกล้า สู้เสือ ฯ

๖๘๗. จับเส้นจับสาย
จับ    เนื้อท่านนวดเส้น       เอ็นคลาย
เส้น  ประสาททั้วกาย         ซับซ้อน
จับ    เส้นจับสายนาย         โตใหญ่
สาย  ส่งส่วยช่วยป้อน        ปากช้าง  เชื่องดี ฯ

๖๘๘. เจ้าถ้อยหมอความ
เจ้า    คารมจัดจ้าน          เจรจา
ถ้อย  พูดไล่ต้อนสา         มารถแแท้
หมอ  เก่งกฎหมายอา      ญาแพ่ง
ความ ผิดเป้นถูกแก้         กลับด้วย คารม ฯ

๖๘๙. เจ้าไม่มีศาล
เจ้า   ท่าเจ้าทุ่งเจ้า           ภูผา
ไม่    อยู่ในปรางค์ปรา      สาทสร้าง
มี      แต่พุ่มพฤกษา          สูงใหญ่ อยู่แฮ
ศาล ไม่มีค่อนข้าง            ขาดผู้  เซ่นสรวง ฯ

๖๙๐. เจ้าหน้าเจ้าตา
เจ้า   พ่อท่านอยู่ท้อง   ถิ่นใด
หน้า  ใหญ่ใจโตใคร    กราบเท้า
เจ้า    อำนาจอย่าไป    ดูหมิ่น
ตา     ท่านเพ่งใครเข้า ไม่กล้า  สบตา ฯ

๖๙๑. เจ้ายศเจ้าอย่าง
เจ้า    นายใหญ่แต่ผู้        ดีเดิม
ยศ     ศักดิ์ย่อมส่งเสริม   สง่าหน้า
เจ้า    ยศย่อมเหิมเกริม    อำนาจ
อย่าง พระยาช้างบ้า         ตกน้ำ  มันเมา ฯ

๖๙๒. เจ้าบ้านผ่านเมือง
เจ้า    แผ่นดินท่านต้ัง   ยศถา
บ้าน  อยู่ต่างอาณา      ใหญ่น้อย
ผ่่าน  ฟ้าโปรดเมตตา   ปูนยศ
เมือง จึงเรียบร้อยร้อย  เอ็ดบ้าน  เมืองไกล  ฯ

๖๙๓. ใจดีสู้เสือ
ใจ   กล้าจับเพ่งจ้อง    นัยตา
ดี    กว่านั่งภาวนา       ไม่สู้
สู้    สัตว์ดุร้ายอา         วุธมั่น  มือเฮย
เสือ ย่อมกลัวตาผู้       เพ่งสู้ตาเสือ ฯ

๖๙๔. บางช้างสวนนอก
บาง   บ้านริมแม่น้ำ           แม่กลอง
ช้าง   ที่เศรษฐีจอง           จับไว้
สวน   แน่นขนัดก่ายกอง   ปลูกพืช  พันธ์แฮ
นอก  จากกุรงเทพให้        พี่น้อง  อยู่กิน ฯ

๖๙๕. บางกอก*สวนใน
บาง    ที่อยู่ฝั่งเจ้า          พระยา
กอก   พวกเจ้านายมา   จับไว้
สวน   แห่งพีชนานา      มีอุ  ดมแฮ
ใน     เรือกในสวนใกล้ เขตร้ัวเขตวัง  ฯ

๖๙๖. แขกมอญบางช้าง
แขก   ร้องเพลงเรียกร้อง    แขกพราหมณ์
มอญ  โอดครวญในยาม     โศกเศร้า
บาง    ที่แต่งเพลงสยาม     ชื่อแขก มอญเฮย
ช้าง    ถิ่นแต่งเพลงเจ้า       ชื่อเจ้า  ภาณุพันธุ์ ฯ

๖๙๗. ดูป่าช้านอก
ดู       ศพที่ทอดทิ้ง        ในไพร
ป่า     ศพผีมีใคร             ชอบเข้า
ช้า     ชั่วอยากห่างไกล  พันโยชน์
นอก  จากยามโศกเศร้า  ที่เข้า  เผาผี ฯ

๖๙๘.บอกป่าช้าใน
บอก    สัจธรรมแก่ผู้        เผาผี
ป่า       เช่นนี้ไม่ดี            สักน้อย
ช้า       เนิ่นไม่นานปี        เราเน่า  หนอนแฮ
ใน       ร่างอันน้อยจ้อย    แต่ล้วน  เน่าหนอน ฯ

๖๙๙. ใจจีดใจดำ
ใจ   คนมีรสด้วย          น้ำใจ
จึด  ดั่งน้ำท่าใน           ทุุ่งกว้าง
ใจ   เค็มดั่งเกลือใน     มหาสมุทร
ดำ   ดุจน้ำครำข้าง       ล่างใต้ถนครัว ฯ

๗๐๐. ใจไม้ไส้ระกำ
ใจ    แข็งกระด้างดั่ง      ศิลา
ไม้   ซากขวานไม่มา     ตัดได้
ไส้   ขดคดนักหนา        มีคูถเน่าแฮ
ระกำ ดั่งน้ำกรดใช้         ดื่มต้อง  ถึงตาย ฯ

๗๐๑. ใจใหญ่ใจโต
ใจ     นายแม่ทัพสู้           ไพรี
ใหญ่  ดั่งสายนที            สมุทรกว้าง
ใจ      แม่ทัพต่อตี           ข้าศีก
โต     กว่ากองทัพข้าง    ทัพม้า  หมื่นแสน ฯ

๗๐๒. อมพระมาพูด
อม   พระมากล่าวอ้าง       บุญทาน
พระ  ไม่เป็นพะยาน          ปากลิ้น
มา     อ้างเอ่ยกล่าวขาน    ว่าซื่อ  ตรงแฮ
พูด    แต่ปากปล้อนปลิ้น   พลิกลิ้น  ภายหลัง ฯ

๗๐๓.ฉ้อฉลกลใน
ฉ้อ     ฉกโกหกให้          ไว้ใจ
ฉล     โฉดคดโกงใน       ตับไส้
กล      เล่นหลอกลวงไถล  หลากเล่ห์
ใน      จิตวิญญาณใกล้      ชาติเชื้อ  เดรฉาน ฯ

๗๐๔. หน้าเนื้อใจเสือ
หน้า    ซื่อถือสัตย์สู้         สาบาล
เนื่อ     ละมั่งกวางพ่าน    เชื่องช้า
ใจ       ร้ายดั่งเสือผวาญ  ชีวิต  สัตว์แฮ
เสือ     โคร่งยังไม่กล้า     ฆ่าช้าง  อย่างคน ฯ


* กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช


วันอาทิตย์ที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558

โคลงกระทู้ธรรม (๓๓)

๖๗๑. งานหลวงไม่ขาด
งาน       ที่ยอดเยี่ยมข้า             ราชการ
หลวง    ท่านจ้างทำงาน            ใหญ่ให้
ไม่         ขาดบกพร่องยาน         ย่อหย่อน
ขาด       ซื่อสัตย์สุจริตให้          ไล่พ้น  งานหลวง ฯ

๖๗๒. งานราษฎร์ไม่เสีย
งาน        หลวงคือรับใช้           ราษฎร
ราษฎร์   ทุกข์ร้อนมัวนอน        ไม่ได้
ไม่          ช่วยทุกข์อาทร           ทำหลับ  ตาแฮ
เสีย         เสื่อมงานหลวงให้     ปลดพ้น  งานหลวง  ฯ

๖๗๓. เงียบเป็นเป่าสาก
เงียบ    เชียบท่านเปรียบไว้       น่าฟัง 
เป็น      เป่าหัวสากดัง                บ่ได้
เป่า      ขลุ่ยเป่าปี่ยัง                  มีศัพท์  เสียงแฮ
สาก     เป่าเป็นท่อนไม้              เป่าซ้ำ เงียบเสียง ฯ

๖๗๔. โง่มาก่อนฉลาด
โง่         เง่าเฉาโฉดอิ้น        ปัญญา
มา        กับตนเกิดมา           โง่เหง้า
ก่อน     เก่าพวกเต่านา         เคียงคู่  คนแฮ
ฉลาด   เพราะศึกษาเข้า       ค่อยรู้  ค่อยเรียน  ฯ

๖๗๕. โงหัวไม่ขึ้น
โง      โงกนั่งง่วงง้ำ          ต่ำดิน
หัว      หกตกแง่หิน          นั่งเฝ้า
ไม่       ลืมเนตรหน้าผิน   ดูเพื่อน
ขึ้น      แต่ห้องหับเข้า     เสพสร้อง  กามา ฯ

๖๗๖. จงเกลียดจงชัง 
จง           ใจแต่เพ่งจ้อง     จับตา
เกลียด    แต่คนที่สา         มารถสู้
จง           จิตคิดอิจฉา       คนเก่ง  กว่าเฮย
ชัง           แต่คนที่รู้           จักเบื้่อง  หลังตน  ฯ

๖๗๗. ตะเข้คับคลอง
ตะเข้        อยู่แม่น้ำ           ลำคลอง 
ใหญ่        นักมักลำพอง    ฤทธิ์สู้
คับ          ที่คับทางคนอง  ฤทธิยาก
คลอง      เล็กมักมีผู้         เก่งกล้า  ฆ่าตาย ฯ

๖๗๘. จับตัววางตาย
จับ     ขุนเรือและม้า           หมากรุก
ตัว     เล็กจับเบี้ยบุก           ออกหน้า
วาง   ตัวจับขุนรุก                ขับไล่
ตาย  เพราะตัวขุนกล้า        ต่อสู้   กับโคน  ฯ

๖๗๙. คิดหน้าคิดหลัง
คิด         ถึงอนาคตคล้าย    มายา
หน้า      ไม่สมปรารถนา      นั่งเศร้า
คิด         ถึงอดีตผ่านมา      เหมือนหลับ  ฝันแฮ
หลัง      จากเคยโง่เหง้า     ไม่ย้อน  คืนดี ฯ

๖๘๐. คิดแล้วคิดเล่า
คิด        ความหลังน่ั่งเศร้า     โศกสลด
แล้ว      ล่วงเลยไปหมด         ลับลี้
คิด        ถึงเรื่องอนาคต          ความไม่  แน่เฮย
เล่า       เรื่องชีวิตนี้                ช่างคล้าย  ความฝัน ฯ

๖๘๑. คิดจนตัวตาย
คิด      มีผัวผิดแล้ว           เสียใจ
จน      แก่เฒ่าเข้าวัย        อ่อนล้า
ตัว      ไม่อาจกลับไป       เป็นโสด  สาวแฮ
ตาย    เกิดในชาติหน้า     อย่าพ้องพบกัน  ฯ

๖๘๒. เคียงบ่าเคียงไหล่
เคียง     คู่อยูํร่วมห้อง      หอขวัญ
บ่า        ที่คู่เคียงกัน         เกี่ยวก้อย
เคียง    คู่ไม่เคยหัน          หนีห่าง
ไหล    จะห่างหายคล้อย  เมื่อม้วยมรณา  ฯ

๖๘๓. จับปูใส่กระด้ง 
จับ      สัตว์มีแปดเท้า          มาวาง 
ปู        จับไว้ในกลาง           กะด้ง
ใส่       สักครู่ปูกาง              ขาไต่  ไปแฮ
กะด้ง   ปากบานบ้ง             บอกให้  ปูคลาน  ฯ

๖๘๔. จับพลัดจับผลู
จับ      ทางเดินป่ากว้าง     กลางไพร
พลัด   เพื่อนหลงอยู่ใน     ป่าไม้
จับ      เสียงคู่อยู่ไหน        ไปนั่น
ผลู      ที่พลัดกลับได้        ไม่เลี้ยว  หลงทาง   ฯ

๖๘๕ . จับแพะชนแกะ
จับ     แกะจับแพะเลี้ยง      ปนกัน
แพะ  ย่อมมีเขามัน             เก่งกล้า
ชน    กับแกะย่อมหัน         หัววิ่ง  หนีแฮ
แกะ  โกรธคนเลี้ยงบ้า       บอกให้  ชนกัน  ฯ  

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

วันอาทิตย์ที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2558

โคลงกระทู้ธรรม (๓๒)

๖๕๖. ชาติชายไว้ชื่อ
ชาติ     มนุษย์สุดสิ้นเมื่อ           ตัวตาย
ชาย     ชาติย่อมไว้ลาย            ชาติเชื้อ
ไว้        ชื่อเมื่อชีพวาย              หายลับ ไปเฮย
ชื่อ       ย่อมแทนเลือดเนื้อ       ฝากไว้  แทนตัว  ฯ

๖๕๗. ชิงสุกก่อนห่าม
ชิง     ห่ามก่อนสุกไม้           มีผล
สุก     อร่ามล่อตาคน           อยากได้
ก่อน   สุกมัดดิบปน              รสไม่  หวานแฮ
ห่าม   ดั่งคนห่ามไร้              ค่าบ้า  กับบวม  ฯ

๖๕๘. ฆ่าหมาเอาเสือ
ฆ่า     สุนัขด้วยเหตุ         อันใด
หมา  ย่อมร้องขาดใจ      ด่าวดิ้น
เอา   ไปล่อเสือใน           แนวป่า
เสือ   อยากกินหมาสิ้น     ชีพด้วย  เนื้อหมา  ฯ

๖๕๙. ฆ่างูเอาดี
ฆ่า    สัตว์มิใช่ต้อง       การกิน  เนื้อแฮ
งู       ที่เลื้อยตามดิน    ป่าไม้  
เอา   สิ่งหนึ่งเป็นสิน    ค้าค่า  มากแฮ
ดี      แห่งงูคนใช้         ชอบล้าง  ชีพงู  ฯ

๖๖๐. ฆ่าหมีเอาตีน
ฆ่า       สัตว์ที่ชอบล้วง    รังภมร  กินแฮ
หมี      ที่อยู่ดงดอน         ป่าไม้
เอา      แต่สี่ตีนจร            จับตัด  มาเฮย
ตีน       แห่งอุ้งตีนใต้        เจ็กใช้  ทำยา ฯ

๖๖๑. ชี้ไม้เป็นนก
ชี้       ชมดวงดอกไม้      ในดง
ไม้     ยอดเด่นพระองค์  ท่านชี้
เป็น   นกวิหคหงส์          มาเกาะ
นก     ไม่มีตัวลี้               ลูกน้องว่าหงส์  ฯ

๖๖๒. ชี้นกเป็นไม้
ชี้       ชมดวงดอกไม้   ไพรพนา
นก    หคตกใจถลา       ลับลี้
เป็น   แต่ยอดพฤกษา  สูงใหญ่
ไม้     ไม่มีนกชี้             ว่าไม้  นกนอน ฯ

๖๖๓. เชื้อไม่ทิ้งแถว
เชื้อ   พ่อเป็นหน่อเนื้อ        กษัตรา
ไม่     ใช่ชาติททาสา         ต่ำช้า
ทิ้ง     เลือดลูกเกิดมา        มีชาติ
แถว   เทือกเลือดคนกล้า   อย่าคร้าม  ขามใคร ฯ

๖๖๔. เผ่าไม่ทิ้งพันธุ์
เผ่า      พันธุ์เลือดนักสู้    ไพรี
ไม่       ย่อท้อต่อตี           ต่อสู้
ทิ้ง       อาวุธล่าหนี          อายอด  สูเอย
พันธุ์     ไก่ชนไม่รู้            จักแพ้  ฉันใด  ฯ

๖๖๕. สวรรค์อยู่ในอก
สวรรค์    น้ันชื่อฟากฟ้า    สุขาวดี
อยุ่          กับจิตคนมี         สุขล้น
ใน          หัวอกพระชี        มีสุข
อก          พระอริยะพ้น     โลกเข้า  สรวงสวรรค์  ฯ

๖๖๖. นรกอยุ่ในใจ
นรก       นั่นคือเร่าร้อน      ฟ้อนไฟ
อยุ่         กับจิตคนใจ         บาปแท้
ใน         หัวอกหวั่นไหว     กลัวตก  นรกแฮ
ใจ         บาปบรรทุกแปล้   รุ่มร้อน  ก่อนตาย ฯ

๖๖๗. งัวเห็นแก่หญ้า
งัว      กินหญ้ากับน้ำ         ธรรมดา
เห็น   สิ่งอื่นไม่หา            อยากได้
แก่     เฒ่าสอดสายตา     หญ้าอ่อน
หญ้า  กับน้ำขอให้           อิ่มท้อง  พอใจ ฯ

๖๖๘. หมาเห็นแก่กิน
หมา    ไม่มีทุกข์ร้อน    ในใจ
เห็น     ว่าโลกวิไล        เลิศล้น
แก่      จนดับชีพไป       เป็นสุข
กิน      อิ่มเป็นเรื่องด้น   กับสี้  ขึ้นอน ฯ

๖๖๙. งอนเป็นช้อนหอย
งอน    สักหน่อยหนึ่งน้ัน    งามตา
เป็น    กะจ่ากะลา               ชอบใช้
ช้อน   ที่ตักแกงปลา          แกงไก่
หอย  กาบท่านทำไว้          ตักช้อน  แกงกิน  ฯ

๖๗๐. วัวสันหลังขาด
วัว    ที่คนโหดร้าย        ใช้งาน
สัน   ชาติชนคนพาล     ฟาดไม้
หลัง มีบาดแผลผ่าน     จนเปื่อย เน่าแฮ
ขาด หยูกยาทาใกล้      จิกเนื้อ  กลัวกา ฯ




วันอาทิตย์ที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2558

โคลงกระทู้ธรรม (๓๑)


๖๓๘. คลื่นกระทบฝั่ง
คลื่น      ซัดเซาะฝั่งน้ำ         แสนหน
กระ       ทั้่งชายหาดจน        แหว่งเว้า
ทบ       ท่วมหาดสายชล      เป็นคลื่น  สาดแฮ
ฝั่ง        เงียบเสียงคลื่นเฝ้า    สาดซ็ำ  ฝั่งทะเล ฯ

๖๓๙. คลุกคลีตีโมง
คลุก     เคล้าผงฝุ่นเข้า         ลมพา
คลี       ดั่งตีคลีครา              ไล่ต้อน
ตี         ดังเล่นตีปลา            แตกตื่น
โมง     ดั่งโมงทุ่มย้อน         กลับได้  ไป่มี ฯ

๖๔๐. ความรู้ท่วมหัว
ความ      จำเรียนมากล้ำ        ตำรา
รู้             ทุกสิ่งศึกษา           มากล้น
ท่วม       ทับจากครูบา          สอนสั่ง
หัว          ผุไม่ลุพ้น               โลกเข้า  นิพพาน ฯ

๖๔๑. เอาตัวไม่รอด
เอา        ชีวิตต่อสู้                   ภัยพาล
ตัว         ใหญ่ล้มคลุกคลาน    สี่เท้า
ไม่         อาจบอกอาจารย์       มาช่วย
รอด       จากยมบาลเข้า          พบเจ้าจอมสวรรค์ ฯ

๖๔๒. ดองเปรี้ยวดองเค็ม
ดอง     ผลไม้ใส่หม้อ           ใส่ไห
เปรี้ยว  มะม่วงดองใน           โอ่งหม้อ
ดอง     ปลาช่อนกลิ่นไอ       เกลืออบ
เค็ม      ยิ่งกว่าเกลือล้อ         เล่นนั้น เค็มขม ฯ

๖๔๓. เด็กเมื่อ วานซืน
เด็ก     ทารกไม่สิ้น          กลิ่นนม
เมื่อ     ก่อนยังไว้ผม        แกละห้อย
วาน     นี้น่ั่งกินขนม         ยายอยู่
ซืน      วิ่งตามแม้ต้อย     ใหญ่ขึ้น  หยิ่งเกิน ฯ

๖๔๔. ได้ไม่เท่าเสีย
ได้        ผัวตัวย่อมต้อง          เสียตัว
ไม่        ออกเงินซื้อวัว          ไม่ได้
เท่า      ได้เท่าเสียกลัว         เสียเปรียบ
เสีย      มากเพราะอยากใช้   จึงซื้อ  ของแพง ฯ

๖๔๕. ตกนรกทั้งเป็น
ตก        ทุกข์จุกเจ่าร้อน      กายใจ
นรก      หมกไหม้อยู่ใน      อกนั้น
ทั้ง       ตัวไม่ตายไป          ปรโลก
เป็น     ทุกข์ร้อนเท่าชั้น      นรกได้  อเวจี ฯ

๖๔๖. ตกเป็นเบี้ยล่าง
ตก        เป็นทาสท่านใช้      จนตาย
เป็น       ทุกข์เท่าวัวควาย    โง่เหง้า
เบี้ย      ที่รับมาขาย              ตัวท่าน
ล่าง     ฝ่าตีนฝ่าเท้า             ท่านขึ้น  เหยียบหัว ฯ

๖๔๗. ต้นร้ายปลายดี
ต้น       ลำบากยากแค้น        อนาถา
ร้าย      กาจถูกบีทา               บีบค้ัน
ปลาย   ชีพที่อุตส่าห์             เพียรภาค
ดี          ดั่งได้ด้นดั้น              ป่าพัน  พงหนาม ฯ

๖๔๘. ตัดญาติขาดมิตร
ตัด     ขาดญาติพี่น้อง          หมองใจ
ญาติ  สนิทหมดเยื่อใย         เกี่ยวข้อง
ขาด   คนช่วยเหลือใน          ยามยาก
มิตร   ไม่มีเพื่อนพ้อง            จักต้อง  เดียวตาย ฯ

๖๔๙. ตัดเป็นตัดตาย
ตัด        หมดเพื่อนพี่น้อง       ญาติมิตร
เป็น      อยู่ไม่เคยคิด             เกี่ยวข้อง
ตัด        หมดเพราะหลงผิด   ว่าร่ำ  รวยแฮ
ตาย      ขาดญาติพี่น้อง         น้่นคล้าย  หมาตาย ฯ

๖๕๐. ชักน้ำเข้าลึก
ชัก       ระหัดพัดน้ำ            เข้านา
น้ำ       ย่อมพาปูปลา          อยู่ด้วย
เข้า      มาอยู่สู่หา               คลาคล่ำ
ลึก      นักมักข้าวม้วย          หมดด้วย  ปูหอย  ฯ

๖๕๑. ชักศึกเข้าบ้าน
ชัก    เชลยศึกกวาดต้อน        เอามา
ศึก    ย่อมเข้าอาณา               เขตต้วย
เข้า   ตั้งบ่อนทำมา                หาอยู่
บ้าน  ช่องอาจมอดม้วย          เหตุด้วย  ศึกเสือ ฯ

๖๕๒. ช้างตายทั้งตัว
ช้าง    ใหญ่คนฆ่าล้ม            เอางา
ตาย    อยู่ในไพรพนา           ป่ากว้าง
ทั้่ง      ใหญ่มากยัง               บัวปิด  บังแฮ
ตัว      ใหญ่อย่างตัวช้าง       ปิดไว้  เหม็นโขลง ฯ

๖๕๓. เอาใบบัวปิด
เอา       อันใดปิดป้อง              ตัวไอย  ราเฮย
ใบ        พฤกษาใหญ่เพียงใด  ปิดได้
บัว        ใบใหญ่กว่าใบ            ไม้อื่น
ปิด        บาปปิดชั่วให้              มิดเม้น  เช่นไฉน  ฯ

๖๕๔. ฆ่าช้างเอางา
ฆ่า       สัตว์ใหญ่ช่วยกู้          ชาติมา
ช้าง     คู่ชาติศาสนา              พุทธแท้
เอา      สิ่งคู่กายา                   คชาชาติ
งา        คชฆ่าช้างแพ้             แก่ผู้  ทรชน ฯ

๖๕๕. ชาติเสือไว้ลาย
ชาติ     สัตว์วายชีพแล้ว          เหลือหนัง
เสือ      โคร่งมีลายยัง             ฝากไว้
ไว้         ชื่อชาติเสือหวัง         ว่าดุ  ร้ายแฮ
ลาย       พาดกลอนเหลือให้  มนุษย์รู้  ลายเสือ ฯ


วันจันทร์ที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2558

โคลงกระทู้ธรรม (๓๐)

๖๓๐.คนล้มอย่าข้าม
คน       ที่ก้าวพลาพลั้ง     ตกหลุม
ล้ม       คว่ำลงจนมุม        อับอั้น
อย่า     กระทีบตีนรุม        เหยียบย่ำ  เขาเฮย
ข้าม    ไม่พ้นคนนั้น         ลกสู้  ภายหลัง ฯ

๖๓๑. คบเด็กสร้างบ้าน
คบ       ทารกเล็กจ้อย       เจรจา
เด็ก     ไมรู้เดียงสา          สักน้อย
สร้าง    เรือนอยู่เคหา      สูงใหญ่
บ้าน     ใหญ่ใช้ช่างจ้อย  ปลูกสร้าง  เสร็จไฉน ฯ

๖๓๒. คอขาดบาดตาย
คอ        ถูกตัดหล่นพื้น        ปถพี
ขาด     ไม่รอดชีวี                อยู่ได้
บาด     แผลตัดนาภี           ไส้ขาด
ตาย     ไม่ตายเกือบใกล้     หมดสิ้น  ลมปราณ ฯ

๖๓๓. คับที่่อยู่ได้
คับ    บ้านรวมอยู่ห้อง         หอหับ
ที่      นั่งนอนถึงคับ             แคบแท้
อยู่    สบายเมื่อยังนับ         ถือญาติ มิตรแฮ
ได้    รับความสุขแม้           เบียดซ้อน  หมอนเดียว ฯ

๖๓๔. คับใจอยู่ยาก
คับ      ที่พออยู่ได้           สุขสบาย
ใจ       ที่คับแค้นนาย      โกรธเกรี้ยว
อยุ่      ลำบากยากหาย    ใจขัดข้องแฮล
ยาก    จะอยู่ดูเขี้ยว          ท่านเคี้ยวขบฟัน ฯ

๖๓๕. คาหนังคาเขา
คา        มือที่แล่เนื้อ     เถือหนัง
หนัง     ที่ถลกขึ้นยัง     อยู่หน้า
คา        เลือดที่ติดกรัง  มืออยู่
เขา      ที่โจรใจกล้า     จับได้  คามือ ฯ

๖๓๖. คาบลูกคาบดอก
คาบ    หัวลูกดอกไว้    จมมิด
ลูก      ตอกนี้มีพิษ       มากแท้
คาบ    อยู่ปิดรูปิด        คาปาก  รูแฮ
ดอก   ที่ปักคาแต้        ดอกนั้น  ดอกทอง ฯ



วันอาทิตย์ที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2558

โคลงกระทู้ธรรม (๒๙)

๖๑๖. คนรวยขึ้้นขน
คน      ที่มีทรัพย์ขึ้น           สักนิด
รวย     มากมักออกฤทธิ์     เดชกล้า
ขึ้น      นั่งแคร่แลผิด          ตามาก
ขน      ชักพองผยองหน้า  บูดบึ้ง  ขึงจอ ฯ

๖๑๗. คนจนขึ้นรา
คน      ที่ตกยากไร้         อนาถา
จน      ยากไร้ญาติกา     เกี่ยวข้อง
ขึ้น      ไปนั่งเคหา          เครือญาติ
รา       เกิดใบหนาต้อง   นั่งก้ม  ตรมใจ ฯ

๖๑๘. ขี้ฉ้อตอแหล
ขี้          ข้าคนยากไร้     ใจเบา
ฉ้อ       ฉกทรัพย์เขา     ใส่ท้อง
ตอ       หลดปดโป้เอา   ตัวรอด
แหลด  ล่อคนด่าก้อง    ไม่รู้จักอาย ฯ

๖๑๙. รักเขาข้างเดียว
รัก     สาวสูงศักดิ์เอื้อม      มือสอย
เขา    ไม่รับรักคอย            ลอบชะเง้อ
ข้าง    เคหาสน์ไมถอย       คอยลอบ มองแฮ
เดียว  เดี่ยวเปลี่ยวใจเก้อ   ก่นเศร้า  เหงาทรวง ฯ

๖๒๐. ตบมือข้างเดียว
ตบ      มือดังต้องตบ               สองหัตถ์
มือ      ประกบกันชัด               สนั่นได้
ข้าง    เดียวเงียบเชียบสงัด    สงบนิ่ง
เดียว  ด่าคนเป็นไบ้                ด่าสิ้น  แรงเอง ฯ

๖๒๑. ขี้แพ้ชวนดี
ขี้       เหล้าเมาไม่รู้           ภาษา
แพ้    เล่นแข่่งกีฬา           ต่อสู้
ชวน  พรรคพวกพาลมา    ท้าต่อย  ตีแฮ
ตี      ป่าท้าต่อยผู้             ชนะแก้  อับอาย ฯ

๖๒๒. ขี้ราดโทษร่อง
ขี้      เลอะเปรอะแผ่นพื้้น          กระดาน
ราด   เรี่อยพื้นเรือนชาน           กลิ่นคลุ้ง
โทษ  ว่าช่างทำงาน                 บกพร่อง
ร่อง    ถ่ายไกลม่านมุ้ง              ถ่ายท้อง  ไม่ทัน ฯ

๖๒๓. ขี้ใหม่หมาหอม
ขี้       ถ่่ายไว้ที่ท้อง       ทุ่งนา
ใหม่   พึ่งถ่ายออกมา    จากท้อง
หมา   ได้กลิ่นอุจจา       ระใหม่ สดเฮย
หอม   ยั่วจมูกหมาต้อง  เสพขี้  ใหม่หอม ฯ

๖๒๔. ขึ้นหน้าขึ้นตา
ขี้น    นั่งตำแหน่งหน้า    ประธาน
หน้า  สดตาชื่นบาน        เบิกกว้าง
ขึ้น    ชื่อท่านเรียกขาน   สมเด็จ  เจ้าแฮ
ตา     ส่ายดูรอบข้าง       เพ่งข้า คนดัง ฯ

๖๒๕.ขูดเลือดขูดเนื้อ
ขูด    รีดเอาเลือดเนื้อ   เถือหนัง
เลือด สัตว์ฆ่าคนยัง       ดื่มได้
ขูด     เลือดไม่รับฟัง      เสียงโอด  ครวญแฮ
เนื้อ    เลือดคนยากไร้    ใส่ท้อง  เศรษฐี ฯ

๖๒๖. เข้ารกเข้าพง
เข้า    ป่าชมป่าไม้       ใบบัง
รก      ชัฎสัตว์เสือยัง   อยู่ได้
เข้า    ป่าว่ากวีหวัง      ว่าเสนาะ  นักเฮย
พง     ป่าปกกวีให้       คลั่งบ้า  ป่าดง ฯ

๖๒๗. คงเส้นคงวา
คง    ที่ไม่โยกย้าย      หายไป
เส้น  ยี่สิบวาไกล        เรียกร้อง
คง    หลักปักใน         ผืนแผ่น  ดินแฮ
วา    หนึ่งสี่ศอกต้อง   เชื่อแท้  แน่ใจ ฯ

๖๒๘. คนชังมีนัก
คน    อื่นไกลเกลียดหน้า    ตาเรา
ชัง    เพราะเหตุว่าเขา         ไม่รู้
มี     มากเท่าดีนหนัง           ควายตาก  แห่งแฮ
นัก   พรตอดทนสู้                อดกลั้น ชนะมาร ฯ

๖๒๙. คนรักมีน้อย
คน   ใกล้ชิดมักคุ้น      เคยไป  มาแฮ
รัก    เพราะรู้นิสัย         สืบรู้
มี      แต่ญาติมิตรใคร  เคยอยู่  ร่วมแฮ
น้อย เท่าผืนเสื่อผู้        รักน้ำ  ใจกัน ฯ