โคลงกระทู้ธรรม (๒๗)

๕๘๕. ตะบองยอดเพ็ชร
ตะ      บองที่ยักษ์ใช้         วัดโพธิ์
บอง    ที่บ้องอันโต            ใหญ่แท้
ยอด   ที่เลี่ยมเพ็ชรโว        หารพูด  ผวนแฮ
เพ็ด    ที่พูดเล่นแก้            เคล็ดให้  หนุ่มสาว ฯ

๕๘๖. ผีซ้ำด้ามพลอย
ผี          ป่าสิงป่วยไข้           เจียนตาย
ซ้ำ        พ่อหมอผีพราย       หลอกไข้
ด้าม      มีดพ่อหมอหมาย    มาเชือด  เลือดแฮ
พลอย   เชือดเลือดเนื้อให้   ป่วยไข้ ซ้ำสอง ฯ
๕๘๗. บ้านนอกขอกนา
บ้าน     นาคราเมื่อเข้า          กรุงไกร
นอก     แบบธรรมเนียมใด   ไม่แจ้ง
ขอก     นาขอกไร่ไกล          ปื่นเที่ยง
นา        ไม่มีข้าวแล้ง            รับจ้าง กลางกรุง ฯ

๕๘๘. หูป่าตาเถื่อน
หู        กะทะไม่รู้                จักฟัง
ป่า      เถื่อนเหมือนมาบัง   เนตรไว้
ตา      ไม่ค่อยเคยสัง          เกตุสิ่ง  แปลกแฮ
เถือน  เพราะความยากไร้   ขาดไร้ การศึกษา ฯ

๕๘๙.ทำดีได้ดี
ทำ      สิ่งใดย่อมได้     ผลมา
ดี        ที่ทำนาพา         เลิศล้น
ได้      รับสิ่งศึกษา       พาฉลาด
ดี        เมื่อเริ่มต้ังต้น     ตลอดท้าย  ได้ดี ฯ

๕๙๐. ทำชั่วได้ชั่ว
ทำ       บาปย่อมได้รับ     ผลบาป
ชั่ว       ที่เราหามหาบ      แบกไว้
ได้       รับทุกข์เป็นลาภ  มาเพ่ิ่ม  พูนแฮ
ชั่ว       ที่เราทำได้          ชั่วร้าย  กลับมา ฯ

๕๙๑. คนจนเล่นหวย
คน       ยากอยากได้ลาภ         แก้จน
จน       ยากจึงดิ้นรน                ไขว่คว้า
เล่น      หวยเล่นเบอร์วน          เวียนเล่น
หวย     ไม่ถูกพระบ้า                บอกใบ้ให้จน ฯ

๕๙๒. ลูกดอกนอกช่อ
ลูก       ธนุพู่ผูกด้วย               สำลี
ดอก     ใช่ดอกมาลี               พิษร้าย
นอก     จากเป่าปักษี             เป่ากบ  ตายแฮ
ช่อ       ออกดอกนอกคล้าย   ลูกชุ้  สู่สม  ฯ

๕๙๓. หลงทางฟังเสียงกู่
หลง       เดินในป่ากว้าง           กลางไพร
ทาง       ไม่เคยเดินไกล          รกเลี้ยว
ฟัง         เสียงกู่เพื่อนใน          แนวป่า
เสียงกู่   ตามเสียงเลี้ยว           กลับได้ไมหลง ฯ

๕๙๔. หลงรูกู่ไม่กลับ
หลง       รักนางแน่งน้อย        กลอยใจ
รู            เรี่ยวเที่ยวหลงใหล   ค่ำเช้า
กู่           เรียกสักเท่าไร           ไม่กลับ คืนแฮ
ไม่กลับ  หลังคืนเข้า               หับห้องเมียหลวง ฯ

๕๙๕. เนื้อเต่ายำเต่า
เนื่้อ        หนุ่มกระทบเนื่้อ      นางสาว
เต่า        ย่อมนิ่งทนหนาว      อุ่นร้อน
ยำ         เนื่้อเต่าอร่อยราว      เสพรส ทิพย์แฮ
เต่า        ที่ยำเนื้อก้อน            เต่าน้ัน สนกหนัง ฯ

๕๙๖. จองหองพองขน
จอง    ของจับต้องว่า        ของตน
หอง    ว่าของคำคน          พูดพลั้ง
พอง    คอขู่ผู้ยล               ลิงวอก
ขน      สัตว์มันชันต้ัง         เพราะโอ้  โอหัง ฯ

๕๙๗. ดื้อด้านขวานถาก
ดื้อ      กระด้างอวดดื้อ          ถือดี
ด้าน    ดั่งหนังหมามี             โรคเรื้อน
ขวาน  ไม่อยากถากตี            กลัวติด  โรคแฮ
ถาก     ดั่งถากไม้เปื้อน         คูถเปื้อนหัวขวาน ฯ

๕๙๘. คนรวยเล่นหุ้น
คน      มีทรัพย์นับล้าน         บ้านโต
รวย     มากยิ่งโลโภ             อยากได้
เล่น     หุ้นมากอักโข            เล่นปั่น  หู้นแฮ
หุ้น      ตกเศรษฐีไข้             เลือดขึ้น  สมองตาย ฯ

๕๙๙. มะพร้าวตื่นตก
มะ     นาวมะกรูดทั้ง          มะละกอ
พร้าว ดกลูกเต็มคอ          ต่ำต้อ
ตื่น     เช้าไม่เหลือหลอ   คนเก็บ หมดแฮ
ตก     นักตนมักล้อ           มะพร้าว ตื่นผล ฯ

๖๐๐. ยาจกตื่นมี
ยา         ตราขอแบ่งข้าว    เขากิน
จก        นับมีทรัพย์สิน       สิบเบี้ย
ตื่น        เต้นไม่ผันผิน        มองเพื่่อน
มี          เก็บชายพกเตื้ย     ค่อมค้อม  กลัวขโมย ฯ

โคลงกระทู้ธรรม (๒๖)

๕๗๑. รู้หลีกเป็นหาง
รู้         ว่าภัยอยู่ข้าง          หนใด
หลีก    อย่าเข้าใกล้ใน      แห่งนั้น
เป็น     นกหลบหลีกภัย     เพื่อรอด  ตัวแฮ
หาง    อย่าปกปิดกั้น         หลีกพ้น  รูทวาร ฯ

๕๗๒. อวดฤทธิ์อวดเดช
อวด    พิษแมงป่องต้อง     ชูหาง
ฤทธิ์    มากงูจงอาง            เชื่องช้า
อวด    อำนาจมักวาง          ท่าข่ม  คนแฮ
เดช    ต่ำต้องอวดกล้า       ปากโป้้ง  เสียงดัง ฯ

๕๗๓. ผู้ดีแปดแปรก*
ผู้          ดีเกิดแต่เจ้า              สูงศักดิ์
ดี          แต่เกิดมามัก             เรียบร้อย
แปด     เปื้อนท่านชอบชัก     ผ้าปก  ปิดแฮ
แปรก    ที่อมเพลาอ้อย         อิ่งไว้  ภายใน ฯ

๕๗๔. กระดูกร้องได้
กระ    ดกหัวเรียกร้อง         ยุติธรรม
ดุก     ที่ขาวกล่าวคำ          พูดได้
ร้อง    ไห้เรียกคนทำ          บาปฆ่า ตนแฮ
ได้      รับโทษทัณฑ์ให้      โลกรู้  คนเห็น  ฯ

๕๗๕. ไม้สั้นรันขี้
ไม่้       คมแฝกฝาดใช้          ตีรัน
สั้น       แหย่โสโครกครัน      อยู่ใกล้
รัน        คนชั่วช้ามัน              เหมือนคูถ
ขี้         ย่อมแปดเปื้อนให้      กลิ่นคลุ้ง  เหม็์นโคลง ฯ

๕๗๖. ดอกทองท้องโต
ดอก      มะดันดอกไม้           ธรรมดา
ทอง      ที่ดองไว้ปรา            กฎหน้า
ท้อง      ใหญ่ที่มีทา              รกอยู่
โต         ครบสิบเดือนอ้า       ปากร้อง  ก้องเรือน ฯ

๕๗๗. เคราะห์หามยามร้าย
เคราะห์   มายามโชคร้าย            แรงนัก
หาม        หาบของคานหัก          เดาะได้
ยาม         เคราะห์หยุดเดินพัก    ใต้ร่ม ไม้แฮ
ร้าย          ยิ่งลิงเกาะใต้               พุ่มไม้รังแก ฯ

๕๗๘. เคราะห์ดีผีคุ้ม
เคราะห์     ร้ายหายหมดสิ้น         ปลายปี
ดี               ทุกอย่างดูดี               รอบด้าน
ผี               ไม่เบียดเบียนบี          ทาโทษ
คุ้ม             เย่าคุ้มเรือนบ้าน         ปลอดพ้นโพยภัย ฯ

๕๗๙. เคราะห์ร้ายพรายรุม
เคราะห์      ร้ายหายหมดสิ้น           ปลายปี
ร้าย            ทุกอย่างร้ายแรง          รอบด้าน
พราย         ภูติต่างสำแดง              ฤทธิ์เดช
รุม              ย่ำยีผีบ้าน                    ไม่คุ้มครองเรือน ฯ

๕๘๐. ขึ้นช้างลงม้า
ขึ้น      ขี่ช้างท่องบ้าน        เมืองเหนือ
ช้าง    ช่างใหญ่ดีเหลือ      สนุกแท้
ลง      ใต้ไม่ขี่เรือ               ควบม้าขี่แฮ
ม้า       ใหญ่กว่าช้างต้น     ตลกแท้แต่จริง ฯ

๕๘๑. ขึ้นเหนือล่องใต้
ขึ้น      เขาชอบขี่ช้าง       ชมไพร
เหนือ  เขตล้านนาไทย    เถื่อนถ้ำ
ล่อง    ใต้ล่องเรือไป        เป็นสุข
ใต้       ล่องท่องชมน้ำ     น่านฟ้า สีคราม ฯ

๕๘๒. กระต่ายตื่นตูม
กระ      โดดโลดเต้นใต้          ต้นตาล
ต่าย     ตกใจโจนทะยาน        วิ่งด้น
ตื่น       เต้นเที่ยวเล่าขาน       ข่าวใหญ่
ตูม       ตกลูกตาลต้น             ว่าฟ้าผ่าหัว ฯ

๕๘๓. กระต่ายหมายจันทร์
กระ     โดดโลดเต้นอยู่           ลานดิน
ต่าย     ตื่นจันทร์เพ็ญผิน        เพ่งฟ้า
หมาย   ตาสิ่งโสภิณ               บนฟาก  ฟ้าแฮ
จันทร์   เด่นอยากเอื้อมคว้า    ดอกฟ้ามาชม ฯ

๕๘๔. ไม้เท้ายอดทอง 
ไม้     ถือผู้เฒ่าใช้           ยันทรง  กายแฮ
เท้า   ถ่อไม่ล้มลง           ลื่นได้
ยอด  ที่เลี่ยมทองคง      หายาก
ทอง  ท่านพูดเล่นให้      ล้ำลึกสำนวน ฯ


* แปรกเกวียนอมเพลาเกวียน  ปิดเงียบ 

โคลงกระทู้ธรรม (๒๕)

๕๖๐. โลภมากอยากรวย
โลภ     ลาภหาบแบกไว้           จนหนัก  บ่าแฮ
มาก     ไม่เคยรู้จัก                    อิ่มอ้วน
อยาก   เป็นเศรษฐ๊สัก               แสนโกฎิ
รวย      นักมักแต่ล้วน                แก่ล้ม  ตายเร็ว ฯ

๕๖๑. โลภโมโทสัน
โลภ    มากอยากได้แต่           เงินตรา
โม       หะลุ่มหลงหา              ทรัพย์ได้
โท       สะเกิดโทสา               ใครอย่า  ขวางเฮย
สัน       แบ่งทรัพย์สินไว้          ท่วมท้น  จนตาย  ฯ

๕๖๒. เต้นแร้งเต้นกา
เต้น    เข้าจิกเนื้อเน่า           นอนดิน
แร้ง    จับจิกพลิกกิน           ตับไส้
เต้น    เข้าแย่งกาบิน           มาร่วม  วงเฮย
กา     แย่งเนื่อมาได้            เศษเนื้อ  เหลือเดน ฯ

๕๖๓. กินเศษกินเลย
กิน    ผักปลาท่านทิ้ง         ในครัว
เศษ  เล็กเศษน้อยตัว        อิ่มท้อง
กิน    ไมมากนักกลัว          ท่านจับ  ได้แฮ
เลย   ไม่เหลือเดนจ้อง      จับคว้า  มากิน ฯ

๕๖๔. โทสามาแขก
โท    โสโทสะร้าย              แรงนัก
สา     หัสสากรรจ์นัก          โกรธเกรี้ยว
มา     เป็นแขกแบกหนัก    เข้าช่วย  หามแฮ
แขก  ที่แปลกหน้าเบี้ยว     บิดแม้น  ยักษ์มาร ฯ

๕๖๕. เป็นตายไม่กลัว
เป็น     พระอรหัตต์รู้          บุญกรรม
ตาย    ไม่เกิดมาลำ           บากแล้ว
ไม่       ใช่ปุถุชนทำ           ชั่วบาป  ไว้แฮ
กลัว     เกิดตายไม่แคล้ว   ทุกข์ซ้ำ  แสนทน ฯ

๕๖๖. หลบลี้หนี่หน้า
หลบ     หน้าไปอยู่ถ้า             บาดาล
ลี้          ลับดำสายธาร            น่านน้ำ
หนี       เนตรพระยมบาล        ไม่รอด ดอกแฮ
หน้า     มนุษย์ไหนหนีล้ำ        รอดได้  ไม่มี ฯ

๕๖๗. รู้หลบเป็นปีก
รู้        แอบซุ่มพุ่มไม้           ใบหนา
หลบ  รอดพ้นปากกา          เหยี่ยวได้
เป็น    วิหคแสวงหา            ทางรอด
ปีก      หลีกกิ่งก้านไม้         หลบพ้น  เจ็บตัว ฯ

๕๖๘. ดอกไม้ใกล้ทาง
ดอก     บัวหลวงเด่นสล้าง       กลางบึง
ไม้       จักสอยไม่ถึง                ดอกฟ้า
ใกล้      มือมักเด็ดถึง               ดมเล่น
ทาง      ผ่านดอกไม้คว้า          เด็ดทิ้งกลางทาง ฯ

๕๖๙. กินบ่อนนอนบ่อน
กิน       นอนที่บ่อนเบี้ย            โบราณ
บ่อน     ถั่วโบเป็นสถาน            เล่นเบี้ย
นอน     อยู่สุขสำราญ                บรุษ  สตรีแฮ
บ่อน     ที่นอนยั้วเยี้ย                เล่นเบี้ย  เสียตัว ฯ

๕๗๐. กงกรรมกงเกวียน
กง         แห่งกรรมที่สร้าง          ทุกวัน
กรรม     ย่อมหนุนเวียนผัน         ติดต้อย
กง         จักรแห่งเกวียนมัน        หมนอยู่
เกวียน   ที่โคลากห้อย               ติดเท้า  โคเดิน ฯ      

โคลงกระทู้ธรรม (๒๔)

๕๔๙. นกไม่เห็นฟ้า
นก    บินอยู่คู่ฟ้า              นภาลัย
ไม่     พบฟ้าแแสนไกล   ครอบไว้
เห็น   แต่พุ่มไม้ใบ           เขียวสด
ฟ้า     กับดาวดูไร้            ทั่วฟ้า  ไม่มี ฯ

๕๕๐.ผัวเตี้ยเมียสูง
ผัว     เป็นไพรต่ำช้า         สามาณย์
เตี้ย    ต่ำสืบสันดาน         ต่ำต้อย
เมีย    ลูกพระยาพาน       ทองสักสูงแฮ
สูง      กว่าผัวผู้ด้อย         ด่าให้ผัวกลัว ฯ

๕๕๑. กินเล็กกินน้อย
กิน    ดั่งมอดกัดไม้        ภายใน
เล็ก   นิดแต่พิษภัย        ใหญ่กว้าง
กิน     กัดผุกร่อนใคร      ไม่ทราบ
น้อย  นิดมีสิทธิล้าง        โค่นล้มบ้านเรือน ฯ

๕๕๒. กินนอกกินใน
กิน      เงินค่าจ่ายซื้อ       สิ่งของ
นอก    จากรายการจอง   จ่ายใช้
กิน      เศษที่เหลือกอง   กลางอีก
ใน       ที่สุดกินได้           ตลอดท้ายถึงหัว ฯ 

๕๕๓. กินเฟื้องกินสลึง
กิน      วันละสี่เบี้ย              รายวัน
เฟื้อง  หนึ่งคอยกีดกัน        มิดเม้น 
กิน      จนปากเป็นมัน         คนแม่  ครัวแฮ
สลึง    หนึ่งคอยแอบเร้น    ลักล้วง ตลอดปี ฯ

๕๕๔. กินดอกทบต้น
กิน     เงินที่ออกให้              กู้ไป
ดอก   ออกไม่สนใจ            เรียกร้อง
ทบ     ดอกทบต้นใจ           พวกเศรษฐีแฮ
ต้น     ดอกหลายเท่าต้อง    ท่วมต้น จมหู ฯ

๕๕๕. วัวหายสะพายขาด
วัว         ที่ผู้ล่ามไว้                เพราะมี  เชือกเฮย
หาย      ลับหลุดเชือกหนึ      คอกแคล้ว
สะพาย  ผูกจมูกวัวดี              มันขาด
ขาด       ผูกไมตรีแล้ว           เพื่อนพ้องหายไป ฯ

๕๕๖. ได้กลิ่นขี้เสือ
ได้     ยินเสือโคร่งร้อง         อยู่กลาง ดงแฮ
กลิ่น  สาปเสือเหม็นสาง     ป่วนไส้
ขี้       เสืออยู่กลางทาง       หมาหวาด  กลัวแฮ
เสือ   ไม่เห็นลายได้            กลิ่นขี้  หนีไกล ฯ

๕๕๗.วิ่งหางจุกตุด
วิ่ง    หนีอย่างสุดห้อ          เห็นหลัง
หาง  ตกลงไปบัง               ตูดไว้
จุก    อกตกใจจัง                หมาไล่  เนื้อเฮย
ตูด    ตดขี้แตกได้              กลิ่นขี้  เสือลาย ฯ

๕๕๘. โลดโผนโจนทะยาน
โลด        เต้นเป็นยักษ์ร้าย         เล่นโขน
โผน        ผกดั่งลิงทะโมน          ยอดไม้
โจน        เข้าจับยักษ์โจน           เข้าต่อ  ตีแฮ
ทะยาน    เล่นตามบทใบ้         ดั่งข้าราชการ ฯ

๕๕๙. โลภมากลาภหาย 
โลภ   ลาภหาบแบกไว้       จนหนัก  บ่าแฮ
มาก   เท่าไรไม่พัก             อยากได้  
ลาภ   มากถูกโจรลัก           โจรฆ่า ฟันแฮ
หาย   หมดถูกไฟไหม้         ลาภนั้นพลันหาย ฯ

   

(โปรดติดตามต่อไป)

โคลงกระทู้ธรรม (๒๓)

๕๓๘. อ่อนน้อมถ่อมตน
อ่อน    องค์อย่าโอ้อวด          โอหัง
น้อม    ต่ำประดุจดัง                ลูกน้อง
ถ่อม    ตนนั่งลงยัง                  พื้่นแผ่น  ดินแฮ
ตน      ต่ำเช่่นนี้ต้อง                ลุชั้นโสดา ฯ

๕๓๙. ขุนหลวงขี้เรื้อน
ขุน     หลวงองค์สุดท้าย      อยุธยา
หลวง ใหญ่เป็นพระยา         ชั่วร้าย
ขี้        ปากพวกประชา         ชนแช่ง
เรื้อน  ไม่เป็นคนป้าย            ชื่อด้วยเกลียดชัง ฯ

๕๔๐. ข้าวเหลือเกลืออิ่ม
ข้าว    งามฝนตกต้อง     ตามเวลา
เหลือ  ปากทั้งผักปลา    อิ่มท้อง
เกลือ  เอื่อดมากมายรา  คาถูก
อิ่ม      อกใจไพร้ร้อง      เรียกบ้านเมืองดี ฯ

๕๔๑. ข้าวยากหมากแพง
ข้าว     ตายม้านเมื่อแล้ง     ฟ้าฝน
ยาก     บากคนยากจน        ตกไร้
หมาก  สุกหมากแห้งคน     กินอยู่
แพง    มากเครื่องกินใช้      เมื่อบ้านเมืองทราม ฯ

๕๔๒. เหลือบ่ากว่าแรง
เหลือ   กำลังแบกขึ้น        หาบขน
บ่า       จะแบกสุดทน        อัดอั้น
กว่า     จะแบกหามคน      เดียวยาก
แรง    หนักบ่าอดกลั้น      แบกไว้ไม่ไหว  ฯ

๕๔๓. บอกแขกแบกหาบ
บอก     กล่าวพวกเพื่อนบ้าน      เรือนเคียง
แขก     ช่วยงานพร้อมเพรียง     พวกพ้อง
แบก     เบาบ่าเราเพียง              ยกลิ่วลอยแฮ
หาบ    ไม่ไหวให้ร้อง                 พวกพ้องช่วยเหลือ ฯ

๕๔๔ ปลาไม่เห็นน้ำ
ปลา    .ว่ายอยู่น่านน้ำ         ทั้งปี  เดิอนเฮย
ไม่        ทราบว่าวารี            ไม่รู้
เห็น      แต่หมู่ปลามี            เวียนว่าย
น้ำ        อยู่ไหนปลาผู้          ไม่รู้จักเลย ฯ

๕๔๕. เสือไม่เห็นถ้ำ
เสือ     เฒ่าเฝ้าถ้ำอยู่          ทุกวัน
ไม่       พบเห็นถ้ำอัน           เลิศล้ำ
เห็น     แต่นกบินผัน             มาเกาะ
ถ้ำ       นี่ดีมีน้ำ                     ดื่มแก้กระหาย ฯ

๕๔๖. คนไม่่เห็นโลง
คน      เป็นที่โลดเต้น         ไปมา
ไม่      ทราบว่าตนอา           ยุสั้น
เห็น    แต่ทรัพย์สินหา         มาสั่ง สมแฮ
โลง    ที่ต้ังอยู่น้ัน                ใส่ผู้อื่นตาย ฯ

๕๔๗. คนโศกโลกเศร้า
คน     เก็บตัวนิ่งอึ้ง               ขึงใจ
โศก   สลดหมดอาลัย          โลกแล้ว
โลก   เหมือนโศกเศร้าไป    ทั่วโลก
เศร้า  เพราะนั่งนอนแล้ว      ไม่สู้หน้าใคร ฯ  

๕๔๘. คนเมาโลกมัว
คน    ที่หลงดื่มเหล้า            เมามาย
เมา   มากมักตาลาย             มืดหน้า
โลก  พลิกคว่ำพลิกหงาย     สับปลับ
มัว     หมดสิ้นดินฟ้า             ครึ่งบ้าครึ่งเมา ฯ

โคลงกระทู้ธรรม (๒๒)

๕๒๗. แม่หม้ายใส่เสื้อ

แม่        แย้มตกพุ่มหม้าย       ผัวตาย

หม้าย    อยู่อย่างเดียวดาย     กลัดกลุ้ม

ใส่         เสื่อใหม่มั่นหมาย      มีคู่ใหม่แฮ

เสื้อ       ไม่อกอุุ่นคุ้ม              อกให้หายหนาว ฯ

๕๒๘. สากกะเบือเหน็บหลัง

สาก      ตำน้ำพริกคล้าย       ตาขรัว

กะเบือ  ใหญ่อยู่ในครัว         จับคว้า

เหน็บ    ชายพกอกกลัว        มันแสบ

หลัง      จากนั่งอายหน้า       นึกโอ้อายใจ ฯ

๕๒๙.ฝนตกหยิมหยิม

ฝน      พรำยามเมื่อเข้า          พรรษา

ตก      ไม่มีสร้างซา                เม็ดบ้าง

หยิม    หยอยพร่ำหลังคา       มุงจาก

หยิม   เหยาะเผาะแผะค้าง     คลั่งบ้าอารมณ์ ฯ

๕๓๐. ยายฉิมเก็บเห็ด

ยาย   แก่เป็นแม่หม้าย        มานาน

ฉิม     คิดรำคาญ                ครุ่นบัว

เก็บ    ดอกเห็ดตูมบาน      ดมเล่น

เห็ด    ดอกตูมคล้ายหน้า   นึกหน้าตาเฉย ฯ

๕๓๑. กินน้ำใต้ศอก

กิน     น้ำกระบอกเข้า         ป่าบน

น้ำ     เหือดแห้งแล้งฝน     อดน้ำ

ใต้     ศอกที่นายตน           ดื่มหยด ลงแฮ

ศอก  ที่น้ำไหลกล้ำ           ดื่มแก้อดตาย ฯ

๕๓๒. ข้าวผอกกระบอกน้ำ

ข้าว          สารใส่กระบอกแล้ว     เผาไฟ

ผอก        สุกหลามอยู่ใน             กระบอกนั้น

กระบอก  แบกบ่าไป                   ในป่า

น้ำ           กับข้าวแบกดั้น            รอดได้ในดง ฯ

๕๓๓. วันโกนไม่ละ

วัน     พระสงฆ์ตัดเกลี้ยง          เกศา

โกน   เกศเพื่อบูชา                   พระเจ้า

ไม่     ยอมละสิกขา                  ศีลแปด

ละ     เสพไม่ได้เข้า                  เขตเถ้าโลกีย์ ฯ

๕๓๔. วันพระไม่เว้น

วัน     ดวงจันทร์แจ่มฟ้า         ปุณมี

พระ   ท่านสวดปาฎี               โมกข์แจ้ว

ไม่     ไหว้พระไตรศรี             รัตนะ

เว้น     เสพไม่ได้แล้ว             เรียกเถ้ากาเม ฯ

๕๓๕. นกจอกกินน้ำ

นก      น้อยดื่มน้ำหนี่ง       นาที

จอก    จิ่มจุ่มวารี               เร่งเร้า

กิน      ดั่งบุรุษมี                แรงอ่อน 

น้ำ       อยู่ปากเรือเข้า        อ่าวแล้วอับปาง ฯ

๕๓๖. บวกลบคูณหาร

บวก    เลขรับจ่ายไว้       ในใจ

ลบ      จ่ายเหลือกำไร     เล็กน้อย

คุณ      ค่าจ่ายใช้ไป        ในกิจการนา

หาร    แบ่งส่วนจ้อย         เลิกล้มกิจการ ฯ

๕๓๗. เสียศีลสิ้นสัตย์

เสีย     ตัวใช่ชั่วช้า           เสียไป

ศีล      อย่าเสียพาใจ       บอบช้ำ

สิ้น      ทรัพย์อย่าอาลัย   หาใหม่

สัตย์   อย่าเสียสัตย์ซ้ำ     ศักดิ์สิ้นเสียคน ฯ

     

โคลงกระทู้ธรรม (๒๑)

๕๑๖. ฆ่าพ่อไว้ลูก
ฆ่า     แม่ทัพจับล้าง       ชีวา
พ่อ    ย่อมม้วยมรณา      ดับดิ้น
ไว้     แต่ลูกเล็กสา         มารถสืบ   ต่อเฮย
ลูก    เติบโตไม่สิ้น         ศึกเสี้ยน  ศัตรู ฯ

๕๑๗. อยู่ไกลเหมือนใกล้
อยู่     ห่างกันขอบฟ้า            เขาเขียว
ไกล   ไม่อาจแลเหลียว         เกี่ยวข้อง
เหมือน  อยู่ติดเตียงเดียว      เคียงคู่  กันแฮ
ใกล้       ดั่งใจพี่น้อง             อยู่ใกล้ชิดกัน ฯ

๕๑๘. นอนก่ายหน้าผาก
นอน       คิดความโง่คร้ัง       ปางหลัง
ก่าย        หัตถ์บนหัวยัง         ขุ่่นข้อง
หน้า       ตาเหี่ยวย่นหนัง       ตกกระ
ผาก       ผ่าวหัวอกต้อง         คิดได้อายใจ ฯ

๕๑๙. แผ่นดินกลบหน้า
แผ่น       ฟ้ามาปิดหน้า          โดยไฉน
ดิน          ต่ำใต้ตีนใย              กลบหน้า
กลบ       เมื่อถูกฝังใน            หลุมศพ
หน้า       ที่ยาวกว่าม้า            มิดใต้แผ่นดิน ฯ

๕๒๐. มืดหน้าตามัว
มึด          มนคนที่บ้า               ตัณหา
หน้า        มืดยามเมื่อรา           คะกล้า
ตา          เมื่อมองเห็นหมา      ติดสัตว์
มัว          พร่าเพียรจะคว้า        เสพบ้าง  อย่างมัน ฯ

๕๒๑. เห็นควายเป็นคน
เห็น       สัตว์ติดสัตว์สร้อง       กระสัน
ควาย     กับควายสัมพันธ์        เพศแผ้ว
เป็น       สัตว์ย่อมเสพกัน         สืบพืชพันธุ์แฮ
คน        อย่่างเรานี่แล้ว            อยากเข้าเสพสม ฯ

๕๒๒.ขุนหลวงขี้เรื้อน
ขุน        หลวงองค์สุดท้าย        อยุธยา
หลวง    ใหญ่เป็นพระมหา        กษัตริย์ไท้
ขี้           ทูตเล่าลือชา              กันเล่น
เรื้อน      โรคเล่าเรื่องให้          ต่ำช้าสาใจ ฯ

๕๒๓. กินปูนร้อนท้อง
กิน        ยาสูบกับก้อน         ปูนแดง
ปูน        กับยาสูบแรง          เร่าร้อน
ร้อน      ท้องตุ๊กแกแผลง    ฤทธิมาก เมาแฮ
ท้อง      ตุ๊กแกร้องต้อง       ปากร้องตุ๊กแก  ฯ

๕๒๔. บอกใบ้ให้หวย
บอก      เลขหวยท่านห้าม     อาบัติ
ใบ้         บอกเพราะเห็นชัด    เลขท้าย
ให้         คนเล่นแก้ขัด           สนยาก  จนแฮ
หวย      ที่พระให้คล้าย          เร่งให้คนจน  ฯ

๕๒๕. ฝนตกแดดออก
ฝน      พรำยามเมื่อเข้า             พรรษา
ตก      ไม่มีเวลา                        ส่างบ้าง
แดด    มัวยั่วยุอา                       รมณ์แม่หม้ายเฮย
ออก    จากห้องคั่งค้าง              คิดกลุ้มสุมใจ ฯ

๕๒๖. นกกระจอกเข้ารัง
นก           น้อยคอยหลบไม้       ใบบัง
กะจอก     สองตัวยัง                 จดจ้อง
เข้า          ขี่คู่บนหลัง                กันเล่น
รัง            ไม่ปิดมิดต้อง            เปิดให้คนเห็น  ฯ

(โปรดติดตามตอนต่อไป)